HomeRamayanaYuddha KandaSarga 59Shloka 146
Previous Verse

Shloka 146

युद्धकाण्डे एकोनषष्टितमः सर्गः

Rāvaṇa’s Assault on Nīla and Lakṣmaṇa; Hanumān Bears Rāma

तस्मिन्प्रभन्नेत्रिदशेन्द्रशतौसुरासुराभूतगणादिशश्च ।ससागरास्सर्षिमहोरगाश्चतथैवभूम्यम्बुचराश्चप्रहृष्टाः ।।6.59.146।।

tasmin prabhanne tridaśendraśatrau surāsurā bhūta-gaṇā diśaś ca |

sa-sāgarāḥ sa-ṛṣi-mahōragāś ca tathaiva bhūmy-ambu-carāś ca prahṛṣṭāḥ ||6.59.146||

Als der Feind Indras in die Flucht geschlagen war, jubelten Devas und Asuras, die Scharen der Wesen und selbst die Hüter der Himmelsrichtungen—zusammen mit den Meeren, den Rishis und den großen Schlangen—und ebenso alle Geschöpfe zu Land und im Wasser.

tasminwhen/while he (was)
tasmin:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी, एकवचनम्; सर्वनाम
prabhannebeing routed
prabhanne:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootpra+bhagna (कृदन्त-प्रातिपदिक; pra+√bhaj/√bhañj 'to break' → bhagna)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त; 'when (he) was routed/defeated'
tridaśendraśatauin the enemy of Indra
tridaśendraśatau:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Roottridaśendra+śatru (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (त्रिदशेन्द्रस्य शत्रुः)
surāsura-bhūta-gaṇa-diśaḥSuras, Asuras, hosts of beings, and the quarters
surāsura-bhūta-gaṇa-diśaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsura+asura+bhūta+gaṇa+diś (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्; समाहार-द्वन्द्व/समुच्चयसमासः (सुराः असुराः भूतगणाः दिशश्च)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चय
sa-sāgarāḥtogether with the oceans
sa-sāgarāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsa+sāgara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्; सहार्थक-उपसर्ग (with the seas)
sa-ṛṣi-mahā-uragāḥwith sages and great serpents
sa-ṛṣi-mahā-uragāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsa+ṛṣi+mahā+uraga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्; समुच्चयार्थे (with sages and great serpents)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चय
tathālikewise
tathā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्ययम्; प्रकार/अनुरूपता (so, likewise)
evaindeed
eva:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्ययम्; अवधारण (indeed/just)
bhūmi-ambu-carāḥcreatures of land and water
bhūmi-ambu-carāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhūmi+ambu+cara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्; द्वन्द्वः (भूमौ च अम्बुनि च चरन्ति)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चय
prahṛṣṭāḥwere delighted
prahṛṣṭāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootpra+hṛṣṭa (कृदन्त-प्रातिपदिक; pra+√hṛṣ)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त; 'delighted'

Again, comes Naranthaka, with multitude of swords and arrows, mounted on top of a chariot with flags, blazing like fire, who fights with mountain peaks.

I
Indra (Tridaśendra/Śakra)
S
Suras (Devas)
A
Asuras
S
Sāgara (the seas)
Ṛṣis (sages)
M
Mahoragas (great serpents/Nāgas)

FAQs

Dharma is portrayed as cosmic order: when a disruptive force is checked, harmony returns and all realms—divine, human, and natural—rejoice.

Following the rout of Indra’s enemy (contextually Indrajit), the epic marks a turning point with universal celebration, closing the sarga’s action.

The implied virtue is steadfastness in righteous struggle: dharmic victory benefits not only one side but the wider world.