Shloka 125

युद्धकाण्डे एकोनषष्टितमः सर्गः

Rāvaṇa’s Assault on Nīla and Lakṣmaṇa; Hanumān Bears Rāma

Devanagari script

अथैवमुपसङ्गम्यहनूमान्वाक्यमब्रवीत् ।।6.59.124।।ममपृष्ठंसमारुह्यराक्षसंशास्तुमर्हसि ।विष्णुर्यथागरुत्मन्तंबलवन्तंसमाहितः ।।6.59.125।।

Transliteration

tac chrutvā rāghavo vākyaṃ vāyuputreṇa bhāṣitam |

āruroha mahāśūraṃ balavantaṃ mahākapim ||6.59.126||

rathasthaṃ rāvaṇaṃ saṅkhye dadarśa manujādhipaḥ |

Translation

Als Rāghava die Worte des Sohnes des Windgottes vernahm, bestieg er jenen großen, kraftvollen Helden unter den Affen; und im Getümmel des Kampfes sah der Herr der Menschen Rāvaṇa auf seinem Wagen stehen.

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; ‘तत् (वाक्यम्)’ इत्यर्थे

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: √śru (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund), ‘having heard’

• राघवः: Rāghava (Rāma)
• राघवः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: rāghava (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• वाक्यम्: speech/words
• वाक्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: vākya (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• वायुपुत्रेण: by the son of the Wind (Hanumān)
• वायुपुत्रेण: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: vāyu+putra (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्

• भाषितम्: spoken
• भाषितम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: √bhāṣ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; विशेषणम् of ‘वाक्यम्’

• आरुरोह: mounted/climbed
• आरुरोह: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: ā+√ruh (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• महाशूरम्: great hero
• महाशूरम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: mahā+śūra (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् of ‘महाकपिम्’

• बलवन्तम्: strong
• बलवन्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: balavat (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् of ‘महाकपिम्’

• महाकपिम्: the great monkey (Hanumān)
• महाकपिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: mahā+kapi (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• रथस्थम्: standing in the chariot
• रथस्थम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: ratha+stha (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् of ‘रावणम्’

• रावणम्: Rāvaṇa
• रावणम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: rāvaṇa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• सङ्ख्ये: in combat
• सङ्ख्ये: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: saṅkhyā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्; ‘युद्धे’ इत्यर्थे

• ददर्श: saw
• ददर्श: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: √dṛś (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• मनुजाधिपः: lord of men
• मनुजाधिपः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: manuja+adhipa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; राघवस्य विशेषणम्

Context

And then Hanuman submitted to Rama, "Just as Lord Vishnu mounted on mighty Garuda, you should also be mounted on my back and subdue Ravana."

Characters & Entities

• Rāma (Rāghava, Manujādhipa)
• Hanumān (Vāyuputra)
• Rāvaṇa
• chariot (ratha)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma advances through trust and coordinated action: the rightful leader accepts devoted assistance to confront adharma decisively.

What is the narrative situation?

Rāma accepts Hanumān’s offer, rides upon him, and sights Rāvaṇa on his chariot in the battlefield.

Which character virtue is emphasized?

Mutual trust—Hanumān’s devoted strength and Rāma’s strategic readiness.