Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

धूम्राक्षवधः

The Slaying of Dhumrākṣa

वानरैर्भीमविक्रान्स्सैराप्लुत्याऽप्लुत्यवेगितैः ।राक्षसाःकरजैस्तीक्ष्णैर्मुखेषुविनिर्तिताः ।।6.52.14।।

vānarair bhīmavikrāntaiḥ sair āplutyāplutya vegitaiḥ |

rākṣasāḥ karajais tīkṣṇair mukheṣu vinirtitāḥ || 6.52.14 ||

Immer wieder mit raschem Schwung springend, ritzten die vānara-Helden von furchterregender Kraft die Rākṣasas und verwundeten ihre Gesichter mit scharfen Krallen.

वानरैःby vanaras
वानरैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवानर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया विभक्ति (Instrumental/करण), बहुवचनम् (Plural)
भीमविक्रान्तैःof terrible prowess
भीमविक्रान्तैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootभीम (प्रातिपदिक) + विक्रान्त (√क्रम् धातु-कृदन्त)
Formकर्मधारय-समासः (भीमं विक्रान्तं येषाम्); विक्रान्त = भूतकृदन्त (क्त) from √क्रम् with उपसर्ग वि-; पुंलिङ्गे तृतीया बहुवचनम् (Masculine, Instrumental, Plural)
सैःby those
सैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्गे तृतीया बहुवचनम् (Pronoun; Masculine, Instrumental, Plural)
आप्लुत्यhaving leapt
आप्लुत्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootआ + प्लु (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive) from √प्लु with उपसर्ग आ-; ‘having jumped’
आप्लुत्यleaping again and again
आप्लुत्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootआ + प्लु (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय; पुनरुक्ति indicating repeated action
वेगितैःswift (ones)
वेगितैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootवेगिन्/वेगित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया बहुवचनम् (Masculine, Instrumental, Plural); ‘swift/impetuous’
राक्षसाःrakshasas
राक्षसाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा विभक्ति (Nominative), बहुवचनम् (Plural)
करजैःby nails
करजैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootकरज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया विभक्ति (Instrumental/करण), बहुवचनम् (Plural)
तीक्ष्णैःsharp
तीक्ष्णैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootतीक्ष्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया बहुवचनम् (Masculine, Instrumental, Plural); विशेषण of करजैः
मुखेषुon the faces
मुखेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), सप्तमी विभक्ति (Locative/अधिकरण), बहुवचनम् (Plural)
विनिर्तिताःwounded / torn
विनिर्तिताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवि + निर् + तुद्/तृद् (धातु)
Formभूतकृदन्तः (क्त) with उपसर्ग वि-निर्; reading as ‘pierced/wounded’; पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम् (Masculine, Nominative, Plural)

The Vanaras with their terrific valour jumping up wounded the Rakshasas in their face with their sharp nails.

V
vānara warriors
R
rākṣasas

FAQs

Dharma in wartime is action aligned with protection of the innocent and restoration of order; the verse shows vigorous resistance against violent aggressors.

Close-quarters fighting: vānara warriors use speed and natural weapons (claws) to injure rākṣasas.

Fearless initiative and agility—courage expressed through decisive action.