Previous Verse
Next Verse

Shloka 35

धूम्राक्षप्रेषणम्

The Dispatch of Dhūmrākṣa

सतूत्पातांस्तदादृष्टवाराक्षसानांभयावहान् ।प्रादुर्भूतान्सुघोरांश्चधूम्राक्षोव्यथितोऽभवत् ।।6.51.35।।मुमुहूराक्षसाःसर्वेधूम्राक्षस्यपुरस्सराः ।

sa tūtpātāṃs tadā dṛṣṭvā rākṣasānāṃ bhayāvahān |

prādurbhūtān sughorāṃś ca dhūmrākṣo vyathito 'bhavat ॥6.51.35॥

mumuhū rākṣasāḥ sarve dhūmrākṣasya purassarāḥ |

Als er damals jene schrecklichen Vorzeichen sah, die den Rākṣasas Furcht einflößten, geriet Dhūmrākṣa in Erschütterung; und alle Rākṣasas, die vor ihm herzogen, sanken ohnmächtig nieder.

सःhe (Dhumrākṣa)
सः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
तुbut, indeed
तु:
सम्बन्धसूचक (discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/पक्षान्तरे (adversative particle)
उत्पातान्portents
उत्पातान्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootउत्पात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
तदाthen
तदा:
कालाधिकरण (temporal)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (prior action)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु) + त्वा (प्रत्यय)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव
राक्षसानाम्of the rākṣasas
राक्षसानाम्:
सम्बन्ध (Sambandha/षष्ठी)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
भयावहान्bringing fear
भयावहान्:
कर्म-विशेषण (Karma-viśeṣaṇa/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootभय-आवह (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; उत्पातान् इति विशेषणम्
प्रादुर्भूतान्manifested, appeared
प्रादुर्भूतान्:
कर्म-विशेषण (Karma-viśeṣaṇa/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रादुर्-√भू (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formक्त-कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; उत्पातान् इति विशेषणम्
सुघोरान्very dreadful
सुघोरान्:
कर्म-विशेषण (Karma-viśeṣaṇa/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु-घोर (प्रातिपदिक; उपसर्गपूर्वक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; उत्पातान् इति विशेषणम्
and
:
समुच्चय (connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
धूम्राक्षःDhumrākṣa
धूम्राक्षः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootधूम्राक्ष (प्रातिपदिक; नाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
व्यथितःdisturbed, shaken
व्यथितः:
विशेषण (Karta-viśeṣaṇa/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Root√व्यथ् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formक्त-कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; धूम्राक्षः इति विशेषणम्
अभवत्became
अभवत्:
क्रिया (Verb/आख्यात)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
मुमुहुःfainted, became bewildered
मुमुहुः:
क्रिया (Verb/आख्यात)
TypeVerb
Root√मुह् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन
राक्षसाःrākṣasas
राक्षसाः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
सर्वेall
सर्वे:
विशेषण (Karta-viśeṣaṇa/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; राक्षसाः इति विशेषणम्
धूम्राक्षस्यof Dhumrākṣa
धूम्राक्षस्य:
सम्बन्ध (Sambandha/षष्ठी)
TypeNoun
Rootधूम्राक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
पुरस्सराःgoing in front, vanguard
पुरस्सराः:
विशेषण (Karta-viśeṣaṇa/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुरः-सर (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; राक्षसाः इति विशेषणम्; (पुरः = अग्रे, सर = गच्छन्)

Then Rakshasa feared seeing the dreadful manifestation and got worried. All the Rakshasas walking in front of Dhumraksha lost consciousness.

D
Dhumrākṣa
R
rākṣasāḥ (rākṣasas)

FAQs

Dharma includes heedfulness: when conscience and cosmic order warn, persisting in wrongdoing weakens courage and cohesion.

After repeated omens, Dhumrākṣa and his vanguard are psychologically destabilized—some even faint—before engaging the enemy.

Moral courage: true steadiness arises from righteous purpose, not merely from force or numbers.