Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

धूम्राक्षप्रेषणम्

The Dispatch of Dhūmrākṣa

विविधायुधहस्ताश्चशूलमुद्गरपाणयः ।गदाभिःपट्टसैर्दण्डैरायसैर्मुसलैर्भृशम् ।।6.51.24।।परिघैर्भिण्डिवालैश्चभल्लैप्रासै: परश्वथै: ।निर्ययूराक्षसादिभ्योनर्धन्तोजलदायथा ।।6.51.25।।

rathaiḥ kavacinas tv anye dhvajaiś ca samalaṅkṛtaiḥ |

suvarṇa-jāla-vihitaiḥ kharaiś ca vividhānanaiḥ ||6.51.26||

hayaiḥ parama-śīghraiś ca gajaiś caiva madotkaṭaiḥ |

niryayur nairṛta-vyāghrā vyāghrā iva durāsadāḥ ||6.51.27||

Andere—gepanzert und mit Bannern—zogen auf geschmückten Wagen aus, die von Eseln mit seltsamem Antlitz gezogen wurden, überzogen von goldenen Netzen; mit überaus schnellen Rossen und von Brunst rasenden Elefanten rückten jene „Tiger unter den Rākṣasas“ vor, schwer zu nahen wie wirkliche Tiger.

रथैःwith chariots
रथैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
कवचिनःarmoured warriors
कवचिनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकवचिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘armoured ones’
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण/विरोध (but/indeed)
अन्येothers
अन्ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
ध्वजैःwith flags
ध्वजैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootध्वज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
समलङ्कृतैःadorned
समलङ्कृतैः:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootसम्+अलङ्कृ (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), तृतीया-विभक्ति, बहुवचन, पुं/नपुंसक; ‘adorned/equipped’
सुवर्ण-जाल-विहितैःfitted with golden netting
सुवर्ण-जाल-विहितैः:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootसुवर्ण (प्रातिपदिक) + जाल (प्रातिपदिक) + विहित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति, बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (सुवर्णस्य जालं तेन विहितैः/युक्तैः)
खरैःwith donkeys
खरैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootखर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
विविध-आननैःwith various faces
विविध-आननैः:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक) + आनन (प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारयः (विविधम् आननं येषाम्)
हयैःwith horses
हयैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootहय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
परम-शीघ्रैःvery swift
परम-शीघ्रैः:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक) + शीघ्र (प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारयः (परमं शीघ्रं येषाम्)
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
गजैःwith elephants
गजैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootगज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis: indeed)
मद-उत्कटैःfierce with rut
मद-उत्कटैः:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootमद (प्रातिपदिक) + उत्कट (प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः (मदेन उत्कटाः)
निर्ययुःwent forth
निर्ययुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootनिर्+या (धातु)
Formलिट्, प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
नैरृत-व्याघ्राःtiger-like rakshasas
नैरृत-व्याघ्राः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनैरृत (प्रातिपदिक) + व्याघ्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारयः (नैरृताः व्याघ्राः इव/श्रेष्ठा नैरृताः)
व्याघ्राःtigers
व्याघ्राः:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootव्याघ्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
इवlike
इव:
Upamādyotaka (उपमाद्योतक)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमा-प्रयोग
दुरासदाःhard to assail
दुरासदाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootदुरासद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘hard to approach/assail’

The dreadful Rakshasas set out roaring like rain clouds armed with different kinds of weapons, like tridents, darts, maces, spears, iron bars, rods, even clubs, spears and slings, arrows in thousands.

R
Rākṣasas (nairṛtāḥ)
C
Chariots
H
Horses
E
Elephants
B
Banners (dhvaja)

FAQs

The verse depicts splendor and military might; dharma reflection: external grandeur (gold, banners, armies) is not a sign of righteousness—right conduct and truth (satya) are the true measures.

A large, well-equipped rākṣasa detachment rides out with chariots, horses, and elephants to confront the enemy.

Courage and aggressiveness in battle (valor as a capability), set within an adharma-aligned campaign.