Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

धूम्राक्षप्रेषणम्

The Dispatch of Dhūmrākṣa

विविधायुधहस्ताश्चशूलमुद्गरपाणयः ।गदाभिःपट्टसैर्दण्डैरायसैर्मुसलैर्भृशम् ।।6.51.24।।परिघैर्भिण्डिवालैश्चभल्लैप्रासै: परश्वथै: ।निर्ययूराक्षसादिभ्योनर्धन्तोजलदायथा ।।6.51.25।।

vividhāyudha-hastāś ca śūla-mudgara-pāṇayaḥ |

gadābhiḥ paṭṭasair daṇḍair āyasair musalair bhṛśam ||6.51.24||

parighair bhiṇḍivālaiś ca bhallaiḥ prāsaiḥ paraśvadhaiḥ |

niryayū rākṣasā dibhyo nardhanto jaladā yathā ||6.51.25||

Mit mannigfachen Waffen in den Händen—Dreizacken und Hämmern, Keulen, Schwertern, Stäben, eisernen Knüppeln und schweren Schlägeln; dazu Eisenstangen, Steinschleudern, Pfeile, Speere und Äxte—stürmten die Rākṣasas hervor, brüllend wie donnernde Regenwolken.

विविध-आयुध-हस्ताःhaving hands with various weapons
विविध-आयुध-हस्ताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक) + आयुध (प्रातिपदिक) + हस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (विविधानि आयुधानि येषां हस्तेषु)
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
शूल-मुद्गर-पाणयःwith tridents and hammers in hand
शूल-मुद्गर-पाणयः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootशूल (प्रातिपदिक) + मुद्गर (प्रातिपदिक) + पाणि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः (शूलमुद्गरौ पाण्योः/पाणिषु येषाम्)
गदाभिःwith maces
गदाभिः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootगदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
पट्टसैःwith swords/axes (paṭṭasa weapons)
पट्टसैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootपट्टस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
दण्डैःwith staffs/rods
दण्डैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootदण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
आयसैःwith iron (weapons)
आयसैः:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootआयस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (iron/metal)
मुसलैःwith clubs
मुसलैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootमुसल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
भृशम्greatly / in abundance
भृशम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभृशम् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (intensifier)
परिघैःwith iron bars
परिघैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootपरिघ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
भिण्डिवालैःwith javelins/bhiṇḍivāla weapons
भिण्डिवालैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootभिण्डिवाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
भल्लैःwith arrows/darts (bhalla)
भल्लैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootभल्ल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
प्रासैःwith spears
प्रासैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootप्रास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
परश्वथैःwith axes
परश्वथैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootपरश्वथ/परश्वध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
निर्ययुःwent forth
निर्ययुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootनिर्+या (धातु)
Formलिट् (परफेक्ट), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
राक्षस-अदिभ्यःfrom among the rakshasas and others
राक्षस-अदिभ्यः:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः (राक्षसाः आदयः येषां ते)
नर्दन्तःroaring
नर्दन्तः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootनर्द् (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ), प्रथमा, बहुवचन, पुंलिङ्ग; ‘roaring’
जलदाःclouds
जलदाः:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootजलद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
यथाlike/as
यथा:
Upamādyotaka (उपमाद्योतक)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमा-प्रयोग (comparative particle)

The dreadful Rakshasas set out roaring like rain clouds armed with different kinds of weapons, like tridents, darts, maces, spears, iron bars, rods, even clubs, spears and slings, arrows in thousands.

R
Rākṣasas (niśācarāḥ)
D
Dhūmrākṣa (implied commander of the sortie)

FAQs

The verse emphasizes the terrifying readiness for violence; it implicitly contrasts mere force (bala) with righteous restraint—dharma teaches that power without right cause becomes destructive.

Rāvaṇa’s forces arm themselves heavily and march out in a roaring mass to engage the vānaras.

Martial preparedness and intimidation (a battlefield capability rather than a moral virtue).