Previous Verse
Next Verse

Shloka 61

युद्धलक्षण-निमित्तदर्शनं तथा लङ्काद्वारव्यूहः

War Omens and the Encirclement of Lanka’s Gates

गत्वासौम्य दशग्रीवंब्रूहिमद्वचनात्कपे ।लङ्घयित्वापुरींलङ्कांभयंत्यक्त्वागतव्यधः ।।6.41.61।।भ्रष्टश्रीक गतैश्वर्य मुमूर्षो नष्टचेतनः ।

gatvā saumya daśagrīvaṃ brūhi mad-vacanāt kape |

laṅghayitvā purīṃ laṅkāṃ bhayaṃ tyaktvā gata-vyathaḥ ||6.41.61||

bhraṣṭaśrīḥ ka gata-aiśvaryaḥ mumūrṣo naṣṭa-cetanaḥ |

Geh, du sanfter Affe, und sprich in meinem Namen zu Daśagrīva: Nachdem du in die Stadt Laṅkā gesprungen bist und Furcht wie Bedrängnis abgeworfen hast, rede zu dem, der Glanz und Macht verloren hat, dessen Geist zerrüttet ist und der dem Tod entgegeneilt.

गत्वाhaving gone
गत्वा:
पूर्वकाल (क्रियाविशेषण/पूर्वकर्म)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभाव; ‘having gone’
सौम्यO gentle one
सौम्य:
सम्बोधन (सम्बोधन/Vocative address)
TypeNoun
Rootसौम्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन (Singular)
दशग्रीवम्Daśagrīva (ten-necked, Rāvaṇa)
दशग्रीवम्:
कर्म (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootदशग्रीव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
ब्रूहिtell/say
ब्रूहि:
क्रिया (आज्ञार्थक/Main imperative)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद; मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन (Singular)
मद्वचनात्from my message / on my behalf
मद्वचनात्:
अपादान (हेतु/Source: ‘from/by my words’)
TypeNoun
Rootमद् + वचन (सर्वनाम-प्रातिपदिक + प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन (Singular)
कपेO monkey
कपे:
सम्बोधन (सम्बोधन/Vocative address)
TypeNoun
Rootकपि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन (Singular)
लङ्घयित्वाhaving crossed
लङ्घयित्वा:
पूर्वकाल (क्रियाविशेषण/पूर्वकर्म)
TypeVerb
Rootलङ्घ् (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभाव; ‘having crossed/leapt over’
पुरीम्the city
पुरीम्:
कर्म (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootपुरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
लङ्काम्Laṅkā
लङ्काम्:
कर्म (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootलङ्का (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); पुरीम् इत्यस्य विशेषण-रूपेण (apposition)
भयम्fear
भयम्:
कर्म (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootभय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
त्यक्त्वाhaving given up
त्यक्त्वा:
पूर्वकाल (क्रियाविशेषण/पूर्वकर्म)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभाव; ‘having abandoned’
गतव्यधःone whose distress is past / unharmed
गतव्यधः:
कर्ता (कर्ता/Subject—addressed person)
TypeAdjective
Rootगत + व्यध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); कपे इत्यस्य विशेषणम्

"O noble Hanuman crossing over Lanka without fear, giving up the difficulties experienced earlier we reached. Admonish the ten-headed king who has lost senses, his past fortune and sovereignty."

R
Rāma
H
Hanumān
D
Daśagrīva (Rāvaṇa)
L
Laṅkā

FAQs

Dharma prefers truthful admonition and a final chance for correction before destruction; even an enemy is warned when justice is about to fall.

Rāma commissions Hanumān as messenger to enter Laṅkā and deliver a stern warning to Rāvaṇa.

Satya (truthful speech) and dayā mixed with firmness—compassion that still upholds justice.