Shloka 15

लङ्काद्वारव्यूहवर्णनम् / Disposition at the Gates of Lanka

Devanagari script

एतानेवंविधान्गुल्मान् लङ्कायांसमुदीक्ष्यते ।मामकामन्त्रिणस्सर्वेपुनशशीघ्रमिहागताः ।।।।

Transliteration

etān evaṃvidhān gulmān laṅkāyāṃ samudīkṣya te | māmakā mantriṇaḥ sarve punaḥ śīghram ihāgatāḥ ||

Translation

Nachdem sie solche Truppenformationen in Laṅkā aufmerksam überschaut hatten, kehrten all meine Ratgeber sogleich wieder hierher zurück.

Word by Word

• एतान्: these
• एतान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: etad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुल्लिङ्ग; द्वितीया, बहुवचन

• एवंविधान्: of such arrangement, thus-formed
• एवंविधान्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: evaṃ + vidhāna (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव: ‘एवं प्रकारेण’ + ‘विधान’ → ‘एवंविधान’ (of such a kind); पुल्लिङ्ग; द्वितीया, बहुवचन; गुल्मान् इति विशेषणम्

• गुल्मान्: troop-divisions
• गुल्मान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: gulma (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; द्वितीया, बहुवचन

• लङ्कायाम्: in Laṅkā
• लङ्कायाम्: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: laṅkā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन

• समुदीक्ष्य: having closely observed
• समुदीक्ष्य: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: sam-ud-īkṣ (धातु)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययभावकृदन्त (gerund); ‘having observed carefully’

• ते: they
• ते: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुल्लिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; मन्त्रिणः इति समानाधिकरणम्

• मामकाः: my, our
• मामकाः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: māmaka (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; मन्त्रिणः इति विशेषणम् (‘my/our’)

• मन्त्रिणः: ministers, counselors
• मन्त्रिणः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: mantrin (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन

• सर्वे: all
• सर्वे: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: sarva (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; मन्त्रिणः इति विशेषणम्

• पुनः: again
• पुनः: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: punar (अव्यय)
• Form: अव्यय; पुनरावृत्ति-बोधक

• शीघ्रम्: quickly
• शीघ्रम्: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: śīghra (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-द्वितीया-एकवचन (adverbial accusative)

• इह: here
• इह: Deśa-adhikaraṇa (देशाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: iha (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक

• आगताः: came, returned
• आगताः: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ā-gam (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; पुल्लिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन

Context

All our ministers immediately returned back after keenly observing the city of Lanka in this way.

Characters & Entities

• Laṅkā

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma-guided action uses prudent inquiry: careful observation and truthful reporting precede decisions that affect many lives.

What is the narrative situation?

Scouts/counselors complete their inspection of Laṅkā’s defenses and return to report.

Which character virtue is emphasized?

Prudence and diligence—careful assessment rather than haste.