Previous Verse
Next Verse

Shloka 28

वानरमुख्य-परिचयः

Catalogue of Principal Vānara Leaders

यःपुरागोमतीतीरेरम्यंपर्येतिपर्वतम् ।नाम्नासङ्कोचनोनामनानानगयुतोगिरिः ।।6.26.27।।तत्रराज्यंप्रशास्त्येषकुमुदोनामयूथपः ।योऽसौशतसहस्राणिसहस्रंपरिकर्षति ।।6.26.28।।यस्यवालाबहुव्यामादीर्घलाङ्गूलमाश्रिता ।ताम्रापीतास्सीताश्श्वेताःप्रकीर्णाघोरदर्शना ।।6.26.29।।अदीनोरोषणश्चण्डस्सङ्ग्राममभिकाङ् क्षति ।एषोऽप्याशंसतेलङ्कांस्वेनानीकेनमर्दितुम् ।।6.26.30।।

tatra rājyaṃ praśāsty eṣa kumudo nāma yūthapaḥ |

yo'sau śatasahasrāṇi sahasraṃ parikarṣati ||6.26.28||

Dort herrschte über jenes Reich ein Truppenführer namens Kumuda; er führte ein Heer heran, tausendmal hunderttausend an Zahl.

तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
राज्यम्kingdom
राज्यम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
प्रशास्तिrules/governs
प्रशास्ति:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootशास् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
एषःthis (one)
एषः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
कुमुदःKumuda
कुमुदः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootकुमुद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; व्यक्तिनाम
नामby name
नाम:
सम्बन्ध/विशेषण-भाव (Appositive marker)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formनामार्थक-अव्यय (particle: 'by name/indeed')
यूथपःtroop-leader
यूथपः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootयूथप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
यःwho
यः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक-सर्वनाम (relative pronoun)
असौthat (one)
असौ:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; निर्देशार्थ-सर्वनाम (demonstrative)
शतसहस्राणिhundreds of thousands
शतसहस्राणि:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootशत-सहस्र (प्रातिपदिक; संख्या)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; द्विगु-समास (शतं च तत् सहस्रं च इति संख्यासमाहारः)
सहस्रम्a thousand
सहस्रम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक; संख्या)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
परिकर्षतिdrags/draws along
परिकर्षति:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootकृष् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्ग: परि-

"He who was residing on the banks of Gomathi earlier, which was delightful with a range of mountain peaks extending far, was ruling this kingdom from the mountain Sankochana. He is Kumuda by name. He drags his troops delightfully the ones with hairy long tails, some of coppery red colour, some yellow and some with white tails. Such a Vanara called Kumuda is dragging hundred thousand Vanaras, some fastened and some scattered. He is one who has no pity and is frightening to look at. Single handed he is aspiring to crush Lanka with its army in war."

K
Kumuda

FAQs

Rājadharma: a ruler’s legitimacy is shown by protection and readiness—mobilizing resources to support a righteous alliance.

Kumuda is introduced as a regional ruler and commander bringing a vast contingent to the campaign against Laṅkā.

Capacity for governance and mobilization: leadership expressed through orderly command of large numbers.