Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

वानरमुख्य-परिचयः

Catalogue of Principal Vānara Leaders

एषयोऽभिमुखोलङ्कांनर्दंस्तिष्ठतिवानरः ।यूथपानांसहस्राणांशतेनपरिवारितः ।।।।यस्यघोषेणमहतासप्राकारासतोरणा ।लङ्काप्रवेपतेसर्वासशैलवनकानना ।।।।सर्वशाखामृगेन्द्रस्यसुग्रीवस्यमहात्मनः ।बलाग्रेतिष्ठतेवीरोनीलोनामैषयूथपः ।।।।

eṣa yo 'bhimukho laṅkāṃ nardaṃs tiṣṭhati vānaraḥ |

yūthapānāṃ sahasrāṇāṃ śatena parivāritaḥ ||6.26.11||

„Sieh jenen Vānara, der Laṅkā zugewandt steht und brüllend verharrt, umringt von hunderttausend Truppführern.“

एषःthis (one)
एषः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; demonstrative pronoun
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; relative pronoun
अभिमुखःfacing toward
अभिमुखः:
Karta (कर्ता/Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootअभिमुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
लङ्काम्Lanka
लङ्काम्:
Karma (कर्म/Object of facing)
TypeNoun
Rootलङ्का (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
नर्दन्roaring
नर्दन्:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण/Adverbial participle)
TypeAdjective
Root√नर्द् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), प्रथमा, एकवचन, पुंलिङ्ग; क्रियाविशेषणभावे (while roaring)
तिष्ठतिstands
तिष्ठति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√स्था (धातु)
Formलट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
वानरःvanara
वानरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवानर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
यूथपानाम्of troop-leaders
यूथपानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयूथप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
सहस्राणाम्of thousands
सहस्राणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
शतेनby/with a hundred
शतेन:
Karana (करण/Instrument-means)
TypeNoun
Rootशत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (Instrumental/करण)
परिवारितःsurrounded
परिवारितः:
Karta (कर्ता/Predicate)
TypeAdjective
Rootपरि-√वृ (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगार्थ (surrounded)
यस्यwhose
यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक, षष्ठी, एकवचन; relative pronoun
घोषेणby (his) roar
घोषेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootघोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
महताgreat
महता:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक, तृतीया, एकवचन; विशेषण (agreeing with घोषेण)
स-प्राकाराwith ramparts
स-प्राकारा:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय-उपसर्गार्थ 'with') + प्राकार (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अव्ययीभाव (सहित-भाव: with ramparts)
स-तोरणाwith gateways
स-तोरणा:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय) + तोरण (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अव्ययीभाव (with gateways/arches)
लङ्काLanka
लङ्का:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootलङ्का (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्रवेपतेtrembles
प्रवेपते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√वेप् (धातु)
Formलट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
सर्वाentire
सर्वा:
Karta (कर्ता/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (agreeing with लङ्का)
स-शैल-वन-काननाwith mountains, forests, and groves
स-शैल-वन-कानना:
Karta (कर्ता/Qualifier)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय) + शैल (प्रातिपदिक) + वन (प्रातिपदिक) + कानन (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अव्ययीभाव (with mountains and forests and groves)
सर्व-शाखा-मृगेन्द्रस्यof the lord of all branch-dwellers
सर्व-शाखा-मृगेन्द्रस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + शाखा (प्रातिपदिक) + मृगेन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; तत्पुरुष (सप्तमी/षष्ठी-सम्बन्धार्थ: 'lord of all branch-dwelling beasts/monkeys')
सुग्रीवस्यof Sugriva
सुग्रीवस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसुग्रीव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
महात्मनःof the great-souled
महात्मनः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; विशेषण (agreeing with सुग्रीवस्य)
बल-अग्रेat the front of the army
बल-अग्रे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक) + अग्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुष (षष्ठी-तत्पुरुष: बलस्य अग्रे)
तिष्ठतेstands
तिष्ठते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√स्था (धातु)
Formलट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
वीरःhero
वीरः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नीलःNīla
नीलः:
Karta (कर्ता/Subject apposition)
TypeNoun
Rootनील (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (proper name)
नामby name
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध/Qualifier)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; नामार्थक-निपात (particle meaning 'by name')
एषःthis (one)
एषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
यूथपःtroop-leader
यूथपः:
Karta (कर्ता/Predicate noun)
TypeNoun
Rootयूथप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

"Who, surrounded by thousands of troops is roaring aloud facing Lanka, with whose roar entire Lanka with its boundary walls, archways, mountains and woods are trembling, that one who stands in the forefront of Sugriva the Lord of all Vanara troops is known as the great Nila."

S
Sāraṇa
R
Rāvaṇa
L
Laṅkā
V
Vānara
Y
Yūthapas (troop-leaders)

FAQs

The verse supports a dharmic principle of accurate situational awareness: recognizing the scale and leadership of forces helps prevent reckless aggression and unnecessary destruction.

Sāraṇa begins pointing out prominent Vānara figures to Rāvaṇa, introducing a major commander stationed facing Laṅkā.

Commanding presence and morale-strengthening power—standing at the front, roaring to rally forces and intimidate the enemy.