Previous Verse
Next Verse

Shloka 83

सागरप्रशमनम् / The Pacification of the Ocean and the Building of Nala’s Bridge

न्येमध्येनगच्छन्तिपार्श्वतोऽन्येप्लवङ्गमाः ।सलिलंप्रपतन्तन्येमार्गमन्येनलेभिरे ।।।।केचिद्वैहायसगतास्सुपर्णाइवपुप्लुवुः ।

nye madhyeṇa gacchanti pārśvato 'nye plavaṅgamāḥ |

salilaṃ prapatanti nye mārgaṃ anye na lebhire ||

ke-cid vaihāyasagatāḥ suparṇā iva pupluvuḥ |

Einige Affen zogen in der Mitte dahin, andere an den Seiten; manche, ohne Halt zu finden, stürzten ins Wasser, während andere einen anderen Weg suchten. Einige wenige nahmen den Pfad des Himmels und sprangen wie Vögel.

अन्येothers
अन्ये:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
मध्येनthrough the middle
मध्येन:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental) एकवचन; मार्ग/पथवाचक-करण (by/through the middle)
गच्छन्तिgo
गच्छन्ति:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
पार्श्वतःalong the sides
पार्श्वतः:
अधिकरण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपार्श्वतः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (at the side)
अन्येothers
अन्ये:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
प्लवङ्गमाःmonkeys
प्लवङ्गमाः:
कर्ता (Apposition to ‘अन्ये’)
TypeNoun
Rootप्लवङ्गम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
सलिलम्water
सलिलम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootसलिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रपतन्तिfall down
प्रपतन्ति:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootप्र + पत् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
अन्येothers
अन्ये:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
मार्गम्path/way
मार्गम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootमार्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अन्येothers
अन्ये:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
not
:
सम्बन्ध/निपात (Negator)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
लेभिरेfound/obtained
लेभिरे:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootलभ् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद
केचित्some
केचित्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; अनिश्चितार्थक (some)
वैहायसगताःgone through the sky
वैहायसगताः:
विशेषण (to ‘केचित्’)
TypeAdjective
Rootवैहायस + गत (धातु-कृदन्त)
Formतत्पुरुष-समास (वैहायसे गताः); भूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
सुपर्णाःbirds (Suparnas)
सुपर्णाः:
उपमान (Upamāna/Standard of comparison)
TypeNoun
Rootसुपर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
इवlike/as
इव:
सम्बन्ध (Comparison marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमा-सूचक (comparative particle)
पुप्लुवुःleapt/flew
पुप्लुवुः:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootप्लु (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

While some monkeys walked in the middle some went in the side, some others were falling down in water (for the want of space to walk) some others went like birds in the path of the sky.

V
Vānaras
O
Ocean (water)

FAQs

Dharma is collective perseverance: many temperaments and methods converge toward one righteous goal, even amid disorder and difficulty.

The vānaras cross in crowded conditions—some proceed steadily, some stumble into the sea, and some leap through the air.

Determination and adaptability—finding a way forward despite obstacles and limited space.