Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

सागरप्रशमनम् / The Pacification of the Ocean and the Building of Nala’s Bridge

रक्तमाल्याम्बरधरःपद्मपत्रनिभेक्षणः ।सर्वपुष्पमयींदिव्यांशिरसाधारयन् स्रजम् ।।6.22.19।।जातरूपमयैश्चैवतपनीयविभूषितैः ।आत्मजानांचरत्नानांभूषितोभूषणोत्तमैः ।।6.22.20।।धातुभिर्मण्डितश्शैलोविविधैर्हिमवानिव ।एकावलीमध्यगतंतरलंपाटलप्रभम् ।।6.22.21।।विपुलेनोरसा बिभ्रत्कौस्तुभस्य सहोदरम् ।अघूर्णिततरङ्गौघःकालिकानिलसङ्गुलः ।।6.22.22।।गङ्गासिन्दुप्रधाननाभिरापगाभिस्समावृतः ।देवतानांसरूपाभिर्नानारूपाभिरीश्वरः ।।6.22.23।।सागरस्समुपक्रम्यपूर्वमाम्नत्यरवीर्यवान् ।अब्रवीत्प्राञ्जलिर्वाक्यंराघवंशरपाणिनम् ।।6.22.24।।

dhātubhir maṇḍitaś śailo vividhair himavān iva |

ekāvalī-madhyagataṃ taralaṃ pāṭala-prabham ||6.22.21||

Mit vielerlei Mineralien geschmückt glich er dem Berg Himavān; und auf seiner Brust hing, inmitten einer einzigen Perlenkette, ein schimmernder Anhänger, der rosig leuchtete.

dhātubhiḥwith minerals/ores
dhātubhiḥ:
Karaṇa (करणम् / Instrument)
TypeNoun
Rootdhātu (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Tṛtīyā-vibhakti (Instrumental/3rd), Bahuvacana (Plural)
maṇḍitaḥadorned
maṇḍitaḥ:
Karta (कर्ता / Subject)
TypeAdjective
Rootmaṇḍita (कृदन्त; मण्ड्-धातु)
FormPuṃliṅga (Masculine), Prathamā-vibhakti (Nominative/1st), Ekavacana (Singular); Kta (past passive participle) from √maṇḍ (मण्ड्) 'to adorn'
śailaḥthe mountain
śailaḥ:
Karta (कर्ता / Subject)
TypeNoun
Rootśaila (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Prathamā-vibhakti (Nominative/1st), Ekavacana (Singular)
vividhaiḥvarious
vividhaiḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण / qualifier of dhātubhiḥ)
TypeAdjective
Rootvividha (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine/Neuter), Tṛtīyā-vibhakti (Instrumental/3rd), Bahuvacana (Plural)
himavānHimavān (the Himalaya)
himavān:
Upamāna (उपमान / standard of comparison)
TypeNoun
Roothimavat (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Prathamā-vibhakti (Nominative/1st), Ekavacana (Singular)
ivalike
iva:
Upamā (उपमा / comparative marker)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
FormUpamā-avyaya (particle of comparison)
ekāvalī-madhya-gatamplaced in the middle of a single pearl-necklace
ekāvalī-madhya-gatam:
Karma (कर्म / object; describing taralam)
TypeAdjective
Rootekāvalī (प्रातिपदिक) + madhya (प्रातिपदिक) + gata (कृदन्त; गम्-धातु)
FormNapुंसakaliṅga (Neuter), Dvitīyā-vibhakti (Accusative/2nd), Ekavacana (Singular); gata = Kta from √gam (गम्) 'gone/placed'; whole compound functions adjectivally
taralama pendant/loose-hanging jewel
taralam:
Karma (कर्म / object; implied 'bibharti' from next verse context)
TypeNoun
Roottarala (प्रातिपदिक)
FormNapुंसakaliṅga (Neuter), Dvitīyā-vibhakti (Accusative/2nd), Ekavacana (Singular)
pāṭala-prabhamhaving a rosy/pink lustre
pāṭala-prabham:
Viśeṣaṇa (विशेषण / qualifier of taralam)
TypeAdjective
Rootpāṭala (प्रातिपदिक) + prabha (प्रातिपदिक)
FormNapुंसakaliṅga (Neuter), Dvitīyā-vibhakti (Accusative/2nd), Ekavacana (Singular); prabha = 'lustre', pāṭala = 'pink/reddish' qualifying prabha

Clad in red coloured robes, endowed with lotus petal like eyes having a wonderful wreath of diverse flowers on head, decked in shining ornaments of polished gold encrusted with precious gems from his own territory, he resembled the Himalayan Mountain with minerals. He had a hanging pearl necklace in the centre of his bosom shedding white lustre that resembled the Kausthuba of Lord Vishnu. With several tides moving near, and multitude of tides reaching the clouds threatening, surrounded by Goddesses of several forms and deities of important rivers like Ganga and Sindhu, the valiant Lord of the ocean greeted with folded palms and spoke these words to Rama who was wielding an arrow in his hand.

H
Himavān
S
Sāgara
R
Rāma
G
Gaṅgā
S
Sindhu

FAQs

The epic often establishes dharma through moral atmosphere: Sāgara is portrayed with majesty and order (like Himavān), preparing the ground for his truthful, humble approach to Rāma—an ethical contrast to arrogance and adharma.

By presenting Sāgara’s splendour as natural and orderly (minerals like Himavān; a clear, radiant ornament), the text frames him as a being aligned with cosmic truth (ṛta/satya), who will then speak honestly and submit to righteous authority (Rāma).