Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

सागरप्रतीक्षा-क्रोधप्रादुर्भावः

Rama’s Vigil at the Ocean and the Rise of Wrath

समुद्रस्यततःक्रुद्धोरामोरक्तान्तलोचनः ।समीपस्थमुवाचेदंलक्ष्मणंशुभलक्ष्मणम् ।।6.21.13।।

samudrasya tataḥ kruddho rāmo raktāntalocanaḥ | samīpastham uvācedaṃ lakṣmaṇaṃ śubhalakṣaṇam ||6.21.13||

Da wurde Rāma, vom Zorn auf den Ozean ergriffen, mit geröteten Augenwinkeln, und sprach diese Worte zu Lakṣmaṇa, der nahebei stand, von glückverheißenden Zeichen geziert.

समुद्रस्यof the ocean
समुद्रस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
ततःthen
ततः:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, काल/क्रम-वाचक (temporal/sequence adverb)
क्रुद्धःenraged
क्रुद्धः:
कर्तृविशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootक्रुध् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; विशेषण
रामःRama
रामः:
कर्ता (कर्तृ/Subject)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
रक्तान्तलोचनःred-eyed (with reddened eye-corners)
रक्तान्तलोचनः:
कर्तृविशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootरक्त (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक) + लोचन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (रक्तान्ते लोचने यस्य/whose eyes have red ends), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
समीपस्थम्standing nearby
समीपस्थम्:
कर्म (Object complement)
TypeAdjective
Rootसमीप (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (समीपे स्थितम्/standing nearby), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; कर्म-विशेषण
उवाचsaid/spoke
उवाच:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
इदम्this (thus)
इदम्:
कर्म (Object/content)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; वाक्य-वस्तु (quoted content)
लक्ष्मणम्to Lakshmana
लक्ष्मणम्:
सम्प्रदान/प्रति (Addressee; target of speech)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
शुभलक्ष्मणम्auspicious Lakshmana
शुभलक्ष्मणम्:
सम्प्रदान-विशेषण (Qualifier of addressee)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक) + लक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (शुभः लक्ष्मणः/auspicious-marked Lakshmana), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

Enraged at the ocean, Rama's eyes turned red. He went near Lakshmana who was endowed with auspicious marks and thus addressed.

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
S
Samudra/Sāgara (Ocean)

FAQs

Dharma includes discerning when patience ends and decisive leadership must begin; anger here arises from obstruction to a righteous mission.

After repeated non-response from the sea, Rāma turns to Lakṣmaṇa to declare his next course of action.

Protective resolve—readiness to act when rightful requests are ignored.