Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

विभीषणोपदेशे रावणस्य परुषवाक्यम्

Ravana’s Harsh Reply to Vibhishana’s Counsel

यथामधुकरस्तर्षाद्रसंविन्दन्नविद्यते ।तथात्वमपितत्रैवतथानार्येषुसौहृदम् ।।।।

yathā madhukaras tarṣād rasaṃ vindann avidyate | tathā tvam api tatraiva tathā 'nāryeṣu sauhṛdam || 6.16.12 ||

Wie eine Biene, die in ihrem Durst den süßen Saft erlangt, danach keine echte Zuneigung zeigt, so — deutet er an — gibt es unter Unedlen keine wahre Freundschaft.

यथाjust as
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय
मधुकरःa bee
मधुकरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमधुकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तर्षात्from thirst
तर्षात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootतर्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन
रसम्juice/nectar
रसम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
विन्दन्finding
विन्दन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootविद्/विन्द् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; मधुकरः इति विशेषणम्
not
:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
विद्यतेis satisfied/exists (i.e., does not become satisfied)
विद्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
तथाso/likewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formतुलना-अव्यय
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन (pronoun)
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (also/even)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेश-अव्यय (there)
एवindeed/just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (emphasis: just/indeed)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formतुलना-अव्यय
अनार्येषुamong the unworthy
अनार्येषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअनार्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन
सौहृदम्friendship/goodwill
सौहृदम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसौहृद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (predicate)

"Just as honeybees do not have gratitude after drinking (honey) and satisfying, the friendship with an unworthy person like you is of no use."

R
Rāvaṇa
V
Vibhīṣaṇa
B
Bee (madhukara)

FAQs

Dharma upholds gratitude and loyalty; relationships lacking these become transactional—an ethical warning against exploiting others and then abandoning them.

Rāvaṇa continues to deride Vibhīṣaṇa using a bee simile to claim the ‘unworthy’ cannot maintain true affection.

The virtue implied is gratitude (kṛtajñatā) and steadfastness; the scene shows how Rāvaṇa’s anger weaponizes moral language.