Shloka 16

अग्निपरीक्षासाक्ष्यं

Agni’s Testimony and Sītā’s Revalidation

Devanagari script

इमामपिविशालाक्षींरक्षितांस्वेनतेजसा ।रावणोनातिवर्तेतवेलामिवमहोदधिः ।।।।

Transliteration

imām api viśālākṣīṁ rakṣitāṁ svena tejasā |

rāvaṇo nātivarteta velām iva mahodadhiḥ ||

Translation

Selbst diese weitäugige Dame, durch ihr eigenes Leuchten beschützt, konnte Rāvaṇa nicht überschreiten, wie der große Ozean nicht über die Grenze seines Ufers hinausgeht.

Word by Word

• इमाम्: this (her)
• इमाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (pronoun, acc sg)

• अपि: even
• अपि: Emphasis (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (also/even)

• विशालाक्षीम्: broad-eyed
• विशालाक्षीम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: विशालाक्षी (प्रातिपदिक; विशाल + अक्षी)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (fem acc sg)

• रक्षिताम्: protected
• रक्षिताम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: रक्षित (प्रातिपदिक; √रक्ष् (धातु) + क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (protected/guarded)

• स्वेन: by her own
• स्वेन: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: स्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; विशेषणम् (instr sg)

• तेजसा: splendor / power
• तेजसा: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (instr sg)

• रावणः: Ravana
• रावणः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रावण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (nom sg)

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपात (negation)

• अतिवर्तेत: would overstep
• अतिवर्तेत: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अति + √वृत् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम् (would overstep/violate)

• वेलाम्: shore / boundary
• वेलाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वेला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (acc sg)

• इव: like
• इव: Upamana-marker (उपमा)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमा-निपात (simile marker)

• महोदधिः: the great ocean
• महोदधिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महोदधि (प्रातिपदिक; महा + उदधि)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (nom sg)

Context

" As I am a follower of truth only, to convince the three worlds I was disregarding Vaidehi entering fire."

Characters & Entities

• Sītā
• Rāvaṇa
• Ocean (mahodadhi)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Moral integrity is depicted as a protective force: dharma and inner purity set limits that adharma cannot legitimately cross.

What is the narrative situation?

Rāma asserts that Sītā’s own spiritual radiance safeguarded her from Rāvaṇa’s violation.

Which character virtue is emphasized?

Sītā’s inner strength grounded in purity and dharma.