Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

सीताप्रत्याख्यानम् / Rama’s Post-Victory Address to Sītā

Public Opinion and Royal Duty

गतोऽस्म्यन्तममर्षस्यधर्षणासम्प्रमार्जिता ।अवमानश्चशत्रुश्चयुगपन्निहतौमया ।।6.118.3।।

gato ’smy antam amarṣasya dharṣaṇā sampramārjitā |

avamānaś ca śatruś ca yugapan nihatāu mayā ||6.118.3||

Ich habe das Ende meines aufgestauten Zorns erreicht; die Schmach ist ausgelöscht. Mit einem einzigen Schlag habe ich zugleich die Beleidigung und den Feind, der sie verursachte, vernichtet.

गतःhave gone / have reached
गतः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अस्मि इति सह (periphrastic perfect sense)
अस्मिI am
अस्मि:
क्रिया (Verb/आख्यात)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार, उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
अन्तम्to the end
अन्तम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootअन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अमर्षस्यof indignation
अमर्षस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअमर्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
धर्षणाinsult
धर्षणा:
कर्ता/विषय (Topic)
TypeNoun
Rootधर्षणा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सम्प्रमार्जिताhas been wiped out
सम्प्रमार्जिता:
क्रिया-फल (Result state)
TypeVerb
Rootसम्+प्र+मृज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि (has been wiped away)
अवमानःdishonor
अवमानः:
कर्ता/विषय (Topic)
TypeNoun
Rootअवमान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
and
:
समुच्चय (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
शत्रुःenemy
शत्रुः:
कर्ता/विषय (Topic)
TypeNoun
Rootशत्रु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
and
:
समुच्चय (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
युगपत्simultaneously
युगपत्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootयुगपत् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रिया-विशेषण (adverb)
निहतौboth were slain
निहतौ:
क्रिया-फल (Result state)
TypeVerb
Rootनि+हन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; अवमानः शत्रुः इति द्वयोः विशेषणम्
मयाby me
मया:
कर्ता (Agent/कर्तृ)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया, एकवचन

"Sita! You are endowed with beauty and having you in his own house for so long and seeing you, how Ravana could have resisted or detained you."

R
Rāma
S
Sītā

FAQs

The verse frames dharma as restoring moral order: an affront (avamāna/dharṣaṇā) must be answered by rightful action that removes injustice and neutralizes the source of harm.

After defeating Rāvaṇa and concluding the war, Rāma speaks to Sītā, interpreting the victory as the removal of disgrace and the end of hostility.

Kṣātra-vīrya guided by duty: resolute courage used to end wrongdoing and re-establish honor and order.