Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

रावणस्य अन्त्येष्टिः

Ravana’s Funeral Rites and the Ethics of Post-War Conduct

व्यक्तमेषमहायोगीपरमात्मासनातनः ।अनादिमध्यनिधनोमहतंपरमोमहान् ।।6.114.14।।तमसःपरमोधाताशङ्खचक्रगदाधरः ।श्रीवत्सवक्षानित्यश्रीरजय्यश्शाश्वतोध्रुवः ।।6.114.15।।मानुषंरूपमास्थायविष्णुस्सत्यपराक्रमः ।सर्वैःपरिवृतोदेवैर्वानरत्वमुपागतैः ।।6.114.16।।सर्वलोकेश्वर्श्रीमान्लोकानांहितकाम्यया ।सराक्षसरपरीवारंहतवांस्त्वांमहाद्युतिः ।।6.114.17।।

yadaiva hi janasthāne rākṣasair bahubhir vṛtaḥ | kharas tu nihato bhrātā tadā rāmo na mānuṣaḥ ||

yadaiva nagarīṃ laṅkāṃ duṣpraveśāṃ surair api | praviṣṭo hanumān vīryāt tadaiva vyathitā vayam ||

In der Tat, als dein Bruder Khara in Janasthana getötet wurde, war klar, dass Rama kein gewöhnlicher Mensch ist. Und als Hanuman Lanka betrat, zitterten wir vor Angst.

यदाwhen
यदा:
कालाधिकरण
TypeIndeclinable
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (temporal): 'when'
एवindeed
एव:
सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय (emphasis)
हिindeed/for
हि:
सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय (particle: emphasis/causal)
जनस्थानेin Janasthana
जनस्थाने:
अधिकरण (adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootjanasthāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; Locative singular (place-name)
राक्षसैःby rākṣasas
राक्षसैः:
करण (karaṇa)
TypeNoun
Rootrākṣasa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; Instrumental plural
बहुभिःmany
बहुभिः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootbahu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; agrees with राक्षसैः
वृतःsurrounded
वृतः:
विधेय
TypeVerb
Rootvṛ (धातु) + kta (कृत्)
Formकृतान्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; predicate of implied 'खरः'
खरःKhara
खरः:
कर्ता/विषय
TypeNoun
Rootkhara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तुbut
तु:
सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय (contrast)
निहतःkilled
निहतः:
विधेय
TypeVerb
Rootni + han (धातु) + kta (कृत्)
Formकृतान्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; predicate of खरः
भ्राताbrother
भ्राता:
समानााधिकरण
TypeNoun
Rootbhrātṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; apposition (brother)
तदाthen
तदा:
कालाधिकरण
TypeIndeclinable
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (then)
रामःRama
रामः:
कर्ता/विषय
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
not
:
सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय (negation)
मानुषःa mere human
मानुषः:
विधेय (predicate noun)
TypeNoun
Rootmānuṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; predicate nominative with रामः
यदाwhen
यदा:
कालाधिकरण
TypeIndeclinable
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (temporal): 'when'
एवindeed
एव:
सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय (emphasis)
नगरीम्city
नगरीम्:
कर्म (karma)
TypeNoun
Rootnagarī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular
लङ्काम्Lanka
लङ्काम्:
समानााधिकरण (to nagarīm)
TypeNoun
Rootlaṅkā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; apposition to नगरीम्
दुष्प्रवेशाम्hard to enter
दुष्प्रवेशाम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootdus- + praveśa (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; adjective to लङ्काम्/नगरीम्
सुरैःby the gods
सुरैः:
करण (karaṇa)
TypeNoun
Rootsura (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; Instrumental plural
अपिeven
अपि:
सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय (concessive particle): 'even'
प्रविष्टःentered
प्रविष्टः:
विधेय
TypeVerb
Rootpra + viś (धातु) + kta (कृत्)
Formकृतान्त (past participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; predicate of हनुमान्
हनुमान्Hanuman
हनुमान्:
कर्ता (karta)
TypeNoun
Roothanumat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वीर्यात्through valor
वीर्यात्:
हेतु/अपादान (cause/source)
TypeNoun
Rootvīrya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; Ablative singular: 'by/through (his) valor'
तदाthen
तदा:
कालाधिकरण
TypeIndeclinable
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (then)
एवindeed
एव:
सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय (emphasis)
व्यथिताःwere distressed
व्यथिताः:
विधेय
TypeVerb
Rootvyath (धातु) + kta (कृत्)
Formकृतान्त (past participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; predicate of वयम्
वयम्we
वयम्:
कर्ता (karta)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, बहुवचन; Nominative plural

"It is evident that this Rama is a great yogi, eternal, who has no beginning, middle or end. He is supreme, greater than great and stands beyond darkness, a sustainer. He holds conch, discus, and mace in hand. He has symbols of Srivatsa on his chest. He is ever rich, invincible, everlasting, steady supreme soul and of truthful valour. He is prosperous, a mass of brilliance, Lord Vishnu and the Lord of all worlds, a wellwisher of all. He has come in mortal form, in the form of Vanaras also, and by all gods. He vanquished you along with Rakshasas is evident."

J
Janasthāna
K
Khara
R
Rāma
H
Hanumān
L
Laṅkā
D
Devas (gods)
R
rākṣasas

FAQs

Heed warning signs and truthful counsel: dharma requires recognizing reality early—ignoring clear evidence of wrongdoing and its consequences leads to destruction.

The speaker recalls earlier events—Khara’s death at Janasthāna and Hanumān’s daring entry into Laṅkā—as unmistakable indicators that Rāma’s cause was extraordinary and divinely supported.

Pragmatic truthfulness and discernment: the verse values clear-eyed recognition over pride and denial.