Shloka 6

रावणरथवैभव–निमित्तदर्शन–राममातलिसंवादः

Ravana’s Chariot, Portents, and Rama–Matali Instructions

Devanagari script

समापतन्तंसहसास्वनवन्तंमहाध्वजम् ।।6.108.4।।रथंराक्षसराजस्यनरराजोददर्श ह ।कृष्णवाजिसमायुक्तंयुक्तंरौद्रेणवर्चसा ।।6.108.5।।दीप्यमानमिवाकाशेविमानंसूर्यवर्चसं ।तडित्पताकागहनंदर्शितेन्द्रायुधप्रभम् ।।6.108.6।।

Transliteration

dīpyamānam ivākāśe vimānaṃ sūryavarcasam | taḍitpatākāgahanaṃ darśitendrāyudhaprabham ||

Translation

Lodernd am Himmel wie ein himmlischer Vimāna, strahlte er im Glanz der Sonne—dicht von blitzgleichen Wimpeln, eine Leuchte zeigend wie Indras Bogen.

Word by Word

• दीप्यमानम्: glowing
• दीप्यमानम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दीप् (धातु) (दीप्यते) + शानच् (शतृ/शानच्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; वर्तमानकाले शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त (present participle, Ātmanepada sense) विशेषण

• इव: as if / like
• इव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमा-अव्यय (particle of comparison)

• आकाशे: in the sky
• आकाशे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: आकाश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; अधिकरण (locative)

• विमानम्: aerial chariot
• विमानम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: विमान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; कर्म (object)

• सूर्यवर्चसम्: having the splendor of the sun
• सूर्यवर्चसम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक) + वर्चस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (सूर्यस्य वर्चः यस्य तत्) विशेषण

• तडित्पताका-गहनम्: thick with lightning-like banners
• तडित्पताका-गहनम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तडित् (प्रातिपदिक) + पताका (प्रातिपदिक) + गहन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (तडितः पताकाः इव/तडित्पताकाभिः गहनम् = dense with lightning-like banners) विशेषण

• दर्शितेन्द्रायुधप्रभम्: showing rainbow-like radiance
• दर्शितेन्द्रायुधप्रभम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दर्शित (दृश् धातु, क्त) + इन्द्रायुध (प्रातिपदिक) + प्रभा/प्रभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त विशेषण; समासः—तत्पुरुषः (इन्द्रायुधस्य प्रभा यस्य/यत् दर्शिता)

Context

The chariot bells fixed to the huge flag post were making sounds, yoked to dark horses, and was shining with splendor with rage. It was glowing like a bright sun in the sky displaying its splendor, like the aerial chariot. It looked like a cloud holding water, releasing water of arrows from Rakshasa king's bow. The king of humans saw this chariot.

Characters & Entities

• Indra
• Rāvaṇa
• Rāma

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse warns against being overawed by spectacle; dharma requires steadiness of judgment even amid dazzling displays of power.

What is the narrative situation?

Rāvaṇa’s chariot is described in vivid cosmic imagery as it closes in for combat.

Which character virtue is emphasized?

Steadfastness—true virtue is measured by right action, not by intimidating grandeur.