Previous Verse
Next Verse

Shloka 47

लक्ष्मण-प्राणरक्षा:

Lakshmana’s Revival by the Herb-Mountain

नजीवन्यास्यतेशत्रुस्तवबाणपथंगतः ।।।।नर्दतस्तीक्षणदंष्ट्रस्यसिंहस्येवमहागजः ।

na jīvan yāsyate śatrus tava bāṇapathaṃ gataḥ |

nardatas tīkṣṇadaṃṣṭrasya siṃhasyeva mahāgajaḥ ||

Kein Feind, der in die Bahn deiner Pfeile geraten ist, wird lebend entkommen; so wie ein mächtiger Elefant nicht überlebt, wenn ihn ein brüllender Löwe mit scharfen Fängen packt.

nanot
na:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय
jīvanalive/living
jīvan:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootjīvat (प्रातिपदिक)
Formशतृ (present active participle) from √jīv; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (adverbial: 'alive')
yāsyatewill go/escape
yāsyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootyā (धातु)
Formलृट् (Simple future), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
śatruḥenemy
śatruḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśatru (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
tavayour
tava:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottvad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
bāṇapathamthe range/path of (your) arrows
bāṇapatham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbāṇa + patha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: बाणस्य पथः (range/path of arrows)
gataḥhaving gone/entered
gataḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootgata (प्रातिपदिक)
Formक्त (past passive participle) from √gam; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'śatruḥ' इत्यस्य विशेषणम्
nardataḥof (the) roaring
nardataḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeVerb
Rootnardat (प्रातिपदिक)
Formशतृ (present active participle) from √nard; षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; 'siṃhasya' इत्यस्य विशेषणम्
tīkṣṇadaṃṣṭrasyaof the sharp-fanged
tīkṣṇadaṃṣṭrasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Roottīkṣṇa + daṃṣṭra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि: तीक्ष्णाः दंष्ट्राः यस्य (having sharp fangs)
siṃhasyaof a lion
siṃhasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootsiṃha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
ivalike
iva:
Upamāna (उपमान)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमावाचक अव्यय
mahāgajaḥa great elephant
mahāgajaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmahā + gaja (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय: महान् गजः

'Seeing Lakshmana in this state, just as in dream, my limbs are retrieving while walking, being on the point of death intense sorrow is growing and the desire to live is gone.'

R
Rāma
E
enemy (implicitly Rāvaṇa)
L
lion
E
elephant
A
arrows

FAQs

Righteous power should be used decisively against adharma; the verse morally reinforces confidence that dharmic action will prevail.

Rāma is being encouraged with a martial simile to restore his confidence and press the battle against Rāvaṇa.

Valor aligned with justice—courage that serves a righteous end rather than aggression for its own sake.