Previous Verse
Next Verse

Shloka 41

लक्ष्मण-प्राणरक्षा:

Lakshmana’s Revival by the Herb-Mountain

ब्रवीच्छपरिष्वज्यसौमित्रिंराघवस्तदा ।।।।दिष्ट्यात्वांवीरपश्यामिमरणात्पुनरागतम् ।

bravīc ca pariṣvajya saumitriṃ rāghavas tadā | diṣṭyā tvāṃ vīra paśyāmi maraṇāt punar āgatam ||

Da sprach Rāghava, Saumitri umschlingend: „Durch glückliche Fügung, o Held, sehe ich dich abermals vom Tod zurückgekehrt.“

bravītsaid/spoke
bravīt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbrū (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
pariṣvajyahaving embraced
pariṣvajya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootpari-√svaj (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया (having done)
saumitriṃSaumitri (Lakshmana)
saumitriṃ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsaumitri (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (accusative), एकवचन
rāghavaḥRaghava (Rama)
rāghavaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrāghava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (nominative), एकवचन
tadāthen
tadā:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (temporal adverb)
diṣṭyāby good fortune
diṣṭyā:
Hetu/Nimitta (हेतु/निमित्त)
TypeNoun
Rootdiṣṭi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (instrumental), एकवचन; अव्ययीभावार्थे (idiomatic: 'by good fortune')
tvāmyou
tvām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottvad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, द्वितीया-विभक्ति (accusative), एकवचन
vīraO hero
vīra:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootvīra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (vocative), एकवचन
paśyāmiI see
paśyāmi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpaś (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन
maraṇātfrom death
maraṇāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootmaraṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (ablative), एकवचन
punarāgatamreturned again
punarāgatam:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootpunar-ā-√gam (धातु)
Formक्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग द्वितीया एकवचन; 'tvām' इत्यस्य विशेषणम् (agreeing with 'you')

Rama the destroyer of enemies seeing Lakshmana saying, 'come come', eyes filled with tears of joy affectionately embraced him and spoke.

R
Rāma (Rāghava)
L
Lakṣmaṇa (Saumitri)

FAQs

Dharma acknowledges dependence and gratitude: Rāma openly recognizes Lakṣmaṇa’s life as vital to the righteous mission.

Rāma verbally confirms Lakṣmaṇa’s recovery, interpreting it as providential good fortune.

Rāma’s sincerity and grateful recognition of loyalty.