Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

विभीषणोपदेशः

Vibhishana’s Counsel to Ravana and the Catalogue of Omens

सस्फुलिङ्गस्सधूमार्चिस्सधूमकलुषोदयः ।मन्त्रसङ्घहुतोऽप्यग्निर्नसम्यगभिवर्थते ।।।।

sasphuliṅgaḥ sadhūmārciḥ sadhūmakaluṣodayaḥ | mantrasaṅghahuto 'py agnir na samyag abhivardhate ||

Selbst das Opferfeuer—obwohl mit allen Riten und Mantras dargebracht—stößt Funken und Rauch aus; es steigt in trüber, vom Rauch befleckter Flamme empor und lodert nicht, wie es sich ziemt.

स-स्फुलिङ्गःwith sparks
स-स्फुलिङ्गः:
कर्ता (Karta/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय-उपसर्गसदृश) + स्फुलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः: स्फुलिङ्गैः सह (having sparks)
स-धूम-अर्चिःwith smoky flame
स-धूम-अर्चिः:
कर्ता (Karta/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootस + धूम + अर्चिस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः: धूमेन सह अर्चिः यस्य
स-धूम-कलुष-उदयःrising with smoke and impurity
स-धूम-कलुष-उदयः:
कर्ता (Karta/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootस + धूम + कलुष + उदय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः: धूमकलुषः उदयः यस्य
मन्त्र-सङ्घ-हुतःoffered with a multitude of mantras
मन्त्र-सङ्घ-हुतः:
कर्ता (Karta/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootमन्त्र + सङ्घ + हुत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √हु (धातु) क्त)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः: मन्त्रसङ्घेन हुतः (offered with many mantras)
अपिeven
अपि:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्ययम् (particle: even/also)
अग्निःfire
अग्निः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
not
:
निषेध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्ययम् (negation particle)
सम्यक्properly, well
सम्यक्:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootसम्यक् (अव्यय)
Formअव्ययम् (adverb)
अभिवर्धतेgrows, blazes forth
अभिवर्धते:
क्रिया (Kriya/Verb)
TypeVerb
Rootअभि+√वृध् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्

"Even from the fire of fire sacrifices, fire particles polluted with smoke are rising and the fire is not burning with brilliance."

A
Agni (sacrificial fire)
M
mantras (ritual recitations)
V
Vibhīṣaṇa
R
Rāvaṇa

FAQs

Outer ritual cannot compensate for inner unrighteousness: when adharma dominates, even properly performed rites lose their auspicious efficacy.

Vibhīṣaṇa cites ritual anomalies in Laṅkā—smoky, failing sacrificial fire—as omens warning Rāvaṇa.

Discernment: Vibhīṣaṇa reads religious and social signs as indicators of moral disorder.