Previous Verse
Next Verse

Shloka 38

पुष्पकविमानवर्णनम्

Description of the Pushpaka Vimana and Ravana’s Inner Palace

प्रबुद्धानीव पद्मानि तासां भूत्वा क्षपाक्षये।पुनस्संवृतपत्राणि रात्राविव बभुस्तदा।।5.9.38।।

prabuddhānīva padmāni tāsāṁ bhūtvā kṣapākṣaye |

punas saṁvṛtapatrāṇi rātrāv iva babhus tadā ||5.9.38||

Ihre Gesichter glichen Lotosblüten, die im Morgengrauen erwacht und aufgegangen sind; doch nun, am Ende der Nacht, als wäre es wieder Nacht, erschienen sie mit geschlossenen Blättern.

प्रबुद्धानिawakened/opened
प्रबुद्धानि:
विशेषण
TypeAdjective
Rootप्र + बुध् (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle) 'प्रबुद्ध'; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; qualifying padmāni (simile)
इवlike
इव:
उपमा-सूचक
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक अव्यय
पद्मानिlotuses
पद्मानि:
उपमान (Upamāna)
TypeNoun
Rootपद्म (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तासाम्of those (women)
तासाम्:
षष्ठी-सम्बन्ध
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
पूर्वकाल-क्रिया
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund)
क्षपा-अक्षयेat the end of night
क्षपा-अक्षये:
कालाधिकरण
TypeNoun
Rootक्षपा (प्रातिपदिक) + अक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुषः (क्षपायाः अक्षयः)
पुनःagain
पुनः:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण (adverb)
संवृत-पत्राणिwith petals closed
संवृत-पत्राणि:
विशेषण (of implied 'vadanāni')
TypeAdjective
Rootसम् + वृत् (धातु) → संवृत (कृदन्त) + पत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः (संवृतानि पत्राणि येषाम्)
रात्रौat night
रात्रौ:
कालाधिकरण
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
इवas if
इव:
उपमा-सूचक
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक अव्यय
बभुःbecame/appeared
बभुः:
क्रिया
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, बहुवचन
तदाthen
तदा:
कालाधिकरण
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय

The faces of the women looked like blooming lotuses at day-break, their petals closed up again at night.

H
Hanumān
L
lotus (padma)

FAQs

Dharma teaching is indirect: worldly beauty and pleasure are transient and cyclical like day and night; the dharmic path prioritizes lasting truth and duty over passing allure.

Hanumān continues observing the sleeping women, and the narrator extends the lotus comparison to their closed eyes and stillness.

Detachment (vairāgya in attitude): Hanumān’s mind stays unentangled while he evaluates what he sees.