Previous Verse

Shloka 7

पुष्पकविमानदर्शनम्

Vision of the Pushpaka Aerial Chariot

वसन्तपुष्पोत्करचारुदर्शनंवसन्तमासादपि कान्तदर्शनम्।स पुष्पकं तत्र विमानमुत्तमंददर्श तद्वानरवीरसत्तमः।।।।

vasanta-puṣpa-utkara-cāru-darśanaṃ vasantam āsād api kānta-darśanam |

sa puṣpakaṃ tatra vimānam uttamaṃ dadarśa tad-vānara-vīra-sattamaḥ ||

Dort erblickte der erhabenste Held unter den Vānaras den vortrefflichen Himmelswagen Puṣpaka—schön wie ein Haufen Frühlingsblüten und noch bezaubernder als der Frühling selbst.

वसन्त-पुष्प-उत्कर-चारु-दर्शनम्having a beautiful appearance like a heap of spring blossoms
वसन्त-पुष्प-उत्कर-चारु-दर्शनम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootवसन्त (प्रातिपदिक) + पुष्प (प्रातिपदिक) + उत्कर (प्रातिपदिक) + चारु (प्रातिपदिक) + दर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन (singular); समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः: वसन्तस्य पुष्पाणाम् उत्करः (spring-flowers’ heap) इति, तस्य चारु दर्शनम् (beautiful appearance)
वसन्त-मासात्than the spring month
वसन्त-मासात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootवसन्तमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), पञ्चमी विभक्ति (Ablative/अपादान), एकवचन (singular); कर्मधारयः: वसन्तः एव मासः
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle), अर्थः—‘even/also’
कान्त-दर्शनम्lovely in appearance
कान्त-दर्शनम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootकान्त (प्रातिपदिक) + दर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन (singular); कर्मधारयः: कान्तं दर्शनं यस्य तत्
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन (singular)
पुष्पकम्Pushpaka (the chariot)
पुष्पकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुष्पक (प्रातिपदिक; नाम)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन (singular)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
विमानम्aerial chariot
विमानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविमान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन (singular); पुष्पकम् इति विशेष्यस्य विशेषण-सम्बन्धः (apposition)
उत्तमम्excellent
उत्तमम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया विभक्ति (Accusative), एकवचन (singular); विशेषणम् (qualifier) of विमानम्/पुष्पकम्
ददर्शsaw
ददर्श:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular); परस्मैपदम्
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया विभक्ति (Accusative), एकवचन (singular); पूर्वोक्त-विमानस्य निर्देशः
वानर-वीर-सत्तमःthe best hero among monkeys
वानर-वीर-सत्तमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवानर (प्रातिपदिक) + वीर (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन (singular); समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः: वानराणां वीराणां सत्तमः (best of monkey-heroes)

That hero among monkeys, beheld the aerial chariot looking beautiful like a colourful collection of spring blossoms. Its appearance was more pleasant than spring itself.ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে সুন্দরকাণ্ডে অষ্টমস্সর্গঃ৷৷Thus ends the eighth sarga of Sundarakanda of the holy Ramayana, the first epic composed by sage Valmiki.

H
Hanumān
P
Puṣpaka (vimāna)
V
Vānara (monkey-hero)

FAQs

The verse reinforces the Ramayana’s teaching that one may witness alluring splendour yet remain committed to duty. Dharma is steadfastness of purpose amid distractions.

At the close of Sarga 8, Hanumān visually identifies the magnificent Puṣpaka within Laṅkā during his search.

Single-pointed devotion to task: Hanumān’s heroic excellence lies in observation serving dharma, not in being captivated by luxury.