Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

चूडामणि

दर्शनम् — Rama Receives Sita’s Token and Questions Hanuman

शारद स्तिमिरोन्मुक्तो नूनं चन्द्रं इवांबुधैः।आवृतं वदनं तस्या न विराजति राक्षसैः।।।।

śāradas timiro-nmukto nūnaṃ candra ivāmbudaiḥ |

āvṛtaṃ vadanaṃ tasyā na virājati rākṣasaiḥ ||

Gewiss: Ihr Antlitz — wie der Herbstmond, vom Dunkel befreit — wenn es von wolkengleichen Rākṣasas verhüllt wird, erstrahlt nicht, wie es sollte.

शारदःautumnal
शारदः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशारद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘autumnal’ (चन्द्रम् विशेषयति)
स्तिमिरोन्मुक्तःfreed from gloom
स्तिमिरोन्मुक्तः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्तिमिर + उन्मुक्त (प्रातिपदिक); उन्मुक्त = उद् + मुच् (धातु) + क्त
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘freed from darkness’
नूनम्surely
नूनम्:
Avyaya (अव्यय-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनूनम् (अव्यय)
Formनिश्चयवाचक अव्यय (surely)
चन्द्रम्the moon
चन्द्रम्:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Acc), एकवचन; उपमानपद (as object of comparison)
इवlike
इव:
Avyaya (अव्यय-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक अव्यय
अम्बुदैःby clouds
अम्बुदैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअम्बुद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instr), बहुवचन
आवृतम्covered
आवृतम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआ + वृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘covered’
वदनम्face
वदनम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवदन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (Nom), एकवचन
तस्याःof her
तस्याः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (Gen), एकवचन
not
:
Avyaya (अव्यय-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध निपात
विराजतिshines
विराजति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + राज् (धातु)
Formलट्, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
राक्षसैःby demons
राक्षसैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instr), बहुवचन

Seeing the precious jewel, Rama's eyes were filled with tears. Overwhelmed with grief, he spoke to Sugriva.

R
Rāma
S
Sītā
R
Rākṣasas
M
Moon (candra)

FAQs

Dharma is the recognition that goodness and purity are dimmed when surrounded by wrongdoing; the verse implicitly condemns the rākṣasas’ oppressive environment as adharma.

Rāma imagines Sītā’s radiance being obscured by her captors, using the moon-and-cloud simile to express sorrow.

Moral perception and reverence—Rāma sees Sītā as inherently pure, with external evil merely veiling her light.