Previous Verse
Next Verse

Shloka 83

सुन्दरकाण्डे अष्टपञ्चाशः सर्गः

हनुमद्वृत्तान्तकथनम्, सीताभिज्ञान-प्रदानम्, लङ्कादाह-वर्णनम्

तासु चैव प्रसुप्तासु सीता भर्तृहिते रता।।5.58.83।।विलप्य करुणं दीना प्रशुशोच सुदुःखिता।

tāsu caiva prasuptāsu sītā bhartṛhite ratā | vilapya karuṇaṁ dīnā praśuśoca suduḥkhitā ||

Als jene Rākṣasī-Frauen eingeschlafen waren, weinte Sītā—stets dem Wohl ihres Gemahls ergeben—erbarmungsvoll; elend und von tiefstem Schmerz gequält, klagte sie weiter.

tāsuamong them / in them
tāsu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, बहुवचन (Loc pl)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयबोधक (conjunction)
evaindeed / just
eva:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारण (emphatic particle)
prasuptāsu(when they were) asleep
prasuptāsu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootpra + svap (धातु) + kta (क्त)
Formकृदन्त, क्त-प्रत्ययान्त; स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, बहुवचन (Loc pl); विशेषण: "when/as they were asleep"
sītāSita
sītā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsītā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Nom sg)
bhartṛ-hitein her husband's welfare
bhartṛ-hite:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootbhartṛ (प्रातिपदिक) + hita (hi धातु + क्त / प्रातिपदिक)
Formसमास: तत्पुरुष (चतुर्थी/षष्ठी-तत्पुरुष: भर्तुः हितम् = husband's welfare); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन (Loc sg)
ratādevoted
ratā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootram (धातु) + kta (क्त) / rata (प्रातिपदिक)
Formकृदन्त/विशेषण; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Nom sg); अर्थ: आसक्ता/निरता (devoted)
vilapyahaving lamented / crying
vilapya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootvi + lap (धातु) + lyap (ल्यप्)
Formकृदन्त, ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund)
karuṇampiteously
karuṇam:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootkaruṇa (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावेन क्रियाविशेषणवत् (adverbial accusative); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन used adverbially
dīnāmiserable
dīnā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdīna (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Nom sg)
praśuśocalamented / grieved
praśuśoca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra + śuc (धातु)
Formलिट् (perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन (3rd sg)
su-duḥkhitāvery sorrowful
su-duḥkhitā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsu (उपसर्ग/अव्यय) + duḥkhita (duḥkha प्रातिपदिक + ita)
Formसमास: कर्मधारय (सु + दुःखिता = very sorrowful); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Nom sg)
S
Sītā
R
rākṣasīs (demonesses)

FAQs

Sītā’s dharma is expressed as unwavering loyalty and concern for her husband’s well-being even amid suffering; grief does not erase duty and steadfastness.

In Aśoka-vana, after the guarding rākṣasīs fall asleep, Sītā is left alone with her anguish and laments quietly.

Pativratā-niṣṭhā (steadfast devotion to one’s spouse) together with endurance under adversity.