Previous Verse
Next Verse

Shloka 45

सुन्दरकाण्डे अष्टपञ्चाशः सर्गः

हनुमद्वृत्तान्तकथनम्, सीताभिज्ञान-प्रदानम्, लङ्कादाह-वर्णनम्

तां हत्वा पुनरेवाहं कृत्यमात्ययिकं स्मरन्।गत्वा चाह महध्वानं पश्यामि नगमण्डितम्।।।।दक्षिणं तीरमुदधेर्लङ्का यत्र च सा पुरी।

tāṃ hatvā punar evāhaṃ kṛtyam ātyayikaṃ smaran | gatvā cāha mahādhvānaṃ paśyāmi nagamaṇḍitam ||

dakṣiṇaṃ tīram udadher laṅkā yatra ca sā purī |

Nachdem ich sie getötet hatte und mich an meine dringende Aufgabe erinnerte, legte ich einen weiten Weg zurück und erblickte das südliche Ufer des Ozeans, geschmückt mit Bergen, wo die Stadt Lanka liegt.

tāmher
tām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
hatvāhaving slain
hatvā:
Sambandha (सम्बन्ध/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Roothan (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive), अव्ययभाव
punaragain
punar:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunar (अव्यय)
Formअव्यय, पुनरावृत्तिवाचक (again)
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारणार्थक
ahamI
aham:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन
kṛtyamtask / duty
kṛtyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkṛtya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ātyayikamurgent
ātyayikam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootātyayika (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (urgent/pressing)
smaranremembering
smaran:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootsmṛ (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (present active participle, शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि
gatvāhaving gone
gatvā:
Sambandha (सम्बन्ध/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootgam (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive), अव्ययभाव
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयार्थक
ahaI said
aha:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootah (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
mahādhvānamgreat roar / great route
mahādhvānam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmahā + dhvāna (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय-समास (mahān dhvānaḥ: great sound/roar; often used for 'great road/route' as mahādhvāna/mahādhvānam in some recensions)
paśyāmiI see
paśyāmi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
Formलट्-लकार, उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
nagamaṇḍitamadorned with mountains/trees
nagamaṇḍitam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootnaga + maṇḍita (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष-समास (nagaiḥ maṇḍitam: adorned with mountains/trees); maṇḍita = क्त (PPP) from maṇḍ
dakṣiṇamsouthern
dakṣiṇam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootdakṣiṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण
tīramshore
tīram:
Karma (कर्म/गत्यर्थे देश)
TypeNoun
Roottīra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
udadheḥof the ocean
udadheḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootudadhi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
laṅkāLaṅkā
laṅkā:
Karta (कर्ता/वाक्यविषय)
TypeNoun
Rootlaṅkā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम
yatrawhere
yatra:
Adhikaraṇa (अधिकरण/देश)
TypeIndeclinable
Rootyatra (अव्यय)
Formअव्यय, सम्बन्धबोधक-स्थानवाचक (relative adverb: where)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयार्थक
that
:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
purīcity
purī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpurī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

"Having slained Simhika, I thought of the huge feat that I have done. I remembered the big mission before me and went to the southern shore of the ocean and saw Lanka full of trees.

H
Hanuman
S
Siṁhikā
O
Ocean
S
Southern shore
L
Laṅkā

FAQs

Dharma as steadfastness to one’s entrusted duty: after overcoming an obstacle, Hanuman immediately returns to the higher purpose—service to Rāma through the search for Sītā.

With Siṁhikā defeated, Hanuman resumes his ocean-crossing and reaches sight of the southern shore where Laṅkā is located.

Single-pointed dedication (niṣṭhā): Hanuman does not linger in triumph; he keeps the mission foremost.