Shloka 37

सुन्दरकाण्डे अष्टपञ्चाशः सर्गः

हनुमद्वृत्तान्तकथनम्, सीताभिज्ञान-प्रदानम्, लङ्कादाह-वर्णनम्

Devanagari script

अधोभागेन मे दृष्टि श्शोचता पातिता मया।ततोऽद्राक्षमहं भीमां राक्षसीं सलिलेशयाम्।।।।

Transliteration

adhobhāgena me dṛṣṭiḥ śocatā pātitā mayā |

tato 'drākṣam ahaṃ bhīmāṃ rākṣasīṃ salileśayām ||

Translation

So sinnend ließ ich meinen Blick nach unten fallen; da erblickte ich eine schreckliche Rākṣasī, die in den Wassern wohnte.

Word by Word

• अधः-भागेन: downwards/by the lower side
• अधः-भागेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: अधः (अव्यय) + भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; अव्ययीभाव-समासः: 'अधः भागः' = 'lower part/downwards'

• मे: my
• मे: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन

• दृष्टिः: gaze/sight
• दृष्टिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दृष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• शोचता: by me (while) pondering
• शोचता: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: शुच् (धातु) (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; मया इत्यस्य विशेषणम्: 'by me, while worrying'

• पातिता: was cast down
• पातिता: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: पत् (धातु) (णिच्) / पातय् (धातु) (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; दृष्टिः इत्यस्य विधेयः: 'was cast down'

• मया: by me
• मया: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया, एकवचन

• ततः: then
• ततः: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: क्रम-अव्यय

• अद्राक्षम्: I saw
• अद्राक्षम्: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन

• भीमाम्: terrible
• भीमाम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: भीम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; राक्षसीम् इत्यस्य विशेषणम्

• राक्षसीम्: she-demon
• राक्षसीम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: राक्षसी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• सलिल-ईशयाम्: dwelling in the waters
• सलिल-ईशयाम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सलिल (प्रातिपदिक) + ईशया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः: 'सलिलस्य ईशया' = 'ruling/inhabiting the waters' (राक्षसीम् इत्यस्य विशेषणम्)

Context

"Thinking so I looked down into the water and there I saw a terrific she-demon.

Characters & Entities

• Hanumān
• Salila (waters/sea)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes confronting hidden harm: once the source of obstruction is identified, one must address it to protect the righteous mission.

What is the narrative situation?

Hanumān locates the cause of the shadow-seizure by looking down and spotting a terrifying water-dwelling demoness.

Which character virtue is emphasized?

Fearless clarity—he identifies the threat directly rather than remaining confused or panicked.