Shloka 44

सप्तपञ्चाशः सर्गः

Hanumān’s Return, Roar of Success, and the Announcement “Sītā Seen”

Devanagari script

उक्तवाक्यं हनूमन्तमङ्गदस्तमथाब्रवीत्।सर्वेषां हरिवीराणां मध्ये वचनमुत्तमम्।।।।

Transliteration

uktavākyaṃ hanūmantam aṅgadas tam athābravīt | sarveṣāṃ harivīrāṇāṃ madhye vacanam uttamam ||

Translation

Darauf wandte sich Aṅgada an Hanumān, dessen Worte bereits gesprochen waren; und mitten unter allen Helden der Vānara sprach er eine vortreffliche Erwiderung.

Word by Word

• उक्तवाक्यम्: who had spoken (his message)
• उक्तवाक्यम्: कर्म-विशेषण (Object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: उक्त + वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; कर्मधारयः = 'उक्तं वाक्यं यस्य' (one whose words are spoken / who has spoken) qualifying 'हनूमन्तम्'

• हनूमन्तम्: Hanuman
• हनूमन्तम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: हनूमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्

• अङ्गदः: Angada
• अङ्गदः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: अङ्गद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्

• तम्: him
• तम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; सर्वनाम

• अथ: then
• अथ: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: काल/अनन्तरार्थक-अव्यय (then)

• अब्रवीत्: said / spoke
• अब्रवीत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/Past), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• सर्वेषाम्: of all
• सर्वेषाम्: षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-समासानुगुणम्, षष्ठी (Genitive, 6th), बहुवचनम्

• हरिवीराणाम्: of the monkey-heroes
• हरिवीराणाम्: षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: हरिवीर (प्रातिपदिक: हरि + वीर)
• Form: पुंलिङ्गः, षष्ठी, बहुवचनम्; तत्पुरुषः = 'हरिणां वीराः' (heroes among monkeys)

• मध्ये: in the midst
• मध्ये: अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
• Type: Noun
• Root: मध्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, सप्तमी (Locative, 7th), एकवचनम्

• वचनम्: speech / words
• वचनम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; कर्म (object) of 'अब्रवीत्'

• उत्तमम्: excellent
• उत्तमम्: कर्म-विशेषण (Object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम् qualifying 'वचनम्'

Context

And hearing Hanuman's sweetest words, Angada addressed the heroic vanaras;

Characters & Entities

• Aṅgada
• Hanumān

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Orderly counsel (maryādā) after receiving truth: leadership responds with measured speech, converting information into righteous strategy.

What is the narrative situation?

After Hanumān’s report, Aṅgada prepares to speak to the assembly, shaping the group’s next steps.

Which character virtue is emphasized?

Aṅgada’s leadership and discernment—he speaks appropriately in the assembly, guiding collective action.