Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

सप्तपञ्चाशः सर्गः

Hanumān’s Return, Roar of Success, and the Announcement “Sītā Seen”

तार्क्ष्यायमाणो गगने बभासे वायुनन्दनः।दारयन्मेघबृन्दानि निष्पतंश्च पुनः पुनः।।।।नदन्नादेन महता मेघस्वनमहास्वनः।

tārkṣyāyamāṇō gaganē babhāsē vāyunandanaḥ | dārayan mēghabṛndāni niṣpataṁś ca punaḥ punaḥ || nadannādēna mahatā mēghasvana-mahāsvanaḥ ||

Der Sohn des Windes leuchtete am Himmel wie Garuḍa: Er spaltete Wolkenscharen, verschwand und erschien immer wieder, und dröhnte mit mächtigem Ruf wie das Donnern der Gewitterwolken.

tārkṣyāyamāṇaḥappearing like Garuḍa
tārkṣyāyamāṇaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Roottārkṣya (प्रातिपदिक) + √yam (धातु)
Formवर्तमानकाले शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त (Present middle participle, शानच्), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘तार्क्ष्यवत् आचरन्’ (behaving/appearing like Garuḍa)
gaganein the sky
gagane:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootgagana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
babhāseshone
babhāse:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhās (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
vāyu-nandanaḥson of the Wind-god (Hanuman)
vāyu-nandanaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvāyu (प्रातिपदिक) + nandana (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (son/delight of Vāyu)
dārayantearing / cleaving
dārayan:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootdṝ (धातु)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (Present active participle), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
megha-bṛndāniclusters of clouds
megha-bṛndāni:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmegha (प्रातिपदिक) + bṛnda (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (clusters of clouds)
niṣpatandarting out / emerging
niṣpatan:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootnis-pat (धातु)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
punaḥagain
punaḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
Formपुनरावृत्तिवाचक अव्यय
punaḥagain and again
punaḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
Formपुनरावृत्तिवाचक अव्यय, द्विरुक्ति
nadanroaring / resounding
nadan:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootnad (धातु)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
nādenawith a sound
nādena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootnāda (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन (instrumental)
mahatāgreat / loud
mahatā:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootmahat (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषणम् (agreeing with nādena)
megha-svana-mahā-svanaḥone with a mighty thunder-like roar
megha-svana-mahā-svanaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmegha (प्रातिपदिक) + svana (प्रातिपदिक) + mahā (प्रातिपदिक) + svana (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (one whose great sound is like cloud-thunder)

As he made his way through flakes of clouds, again and again appearing and disappearing, Hanuman the delight of the Wind-god shone in the sky roaring like a thundering cloud. He looked like Garuda.

H
Hanumān
V
Vāyu (Wind-god)
G
Garuḍa (Tārkṣya)
M
Megha (clouds)

FAQs

Courage aligned with purpose: power is depicted as disciplined force used for a righteous mission, not for harm or vanity.

During the return flight, Hanumān cuts through clouds, repeatedly appearing and disappearing, his roar echoing like thunder.

Fearlessness (abhaya) and confidence: his Garuḍa-like radiance and thunderous presence show unshaken resolve.