Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

रावण-प्रहस्त-हनूमद्वार्ता

Ravana and Prahasta Question Hanuman

किमेष भगवान्नन्दी भवेत्साक्षादिहागतः।।5.50.2।।येन शप्तोऽस्मि कैलासे मया सञ्चालिते पुरा।सोऽयं वानरमूर्तिस्स्यात्किंस्विद्बाणो महाऽसुरः।।5.50.3।।

kim eṣa bhagavān nandī bhavet sākṣād ihāgataḥ || 5.50.2 ||

yena śapto ’smi kailāse mayā sañcālite purā |

so ’yaṃ vānarāmūrtiḥ syāt kiṃsvid bāṇo mahāsuraḥ || 5.50.3 ||

Ist dies der ehrwürdige Nandin selbst—der mich einst am Kailāsa verfluchte, als ich ihn erschütterte? Hat er eine Vānara-Gestalt angenommen, oder ist es vielleicht der große Asura Bāṇa?

kimwhether?/what?
kim:
TypeIndeclinable
Rootkim (किम्-प्रातिपदिक)
Formप्रश्नार्थक-अव्ययम् (interrogative particle)
eṣaḥthis (one)
eṣaḥ:
कर्ता (subject)
TypeNoun
Rootetad (एतद्-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (masc., nominative, sg.)
bhagavānvenerable/lordly
bhagavān:
कर्ता-विशेषणम् (subject qualifier)
TypeAdjective
Rootbhagavat (भगवत्-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (masc., nominative, sg.)
nandīNandī (Nandi)
nandī:
कर्ता (subject)
TypeNoun
Rootnandī (नन्दी-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (masc., nominative, sg.; proper noun)
bhavetmight be/could be
bhavet:
क्रिया (predicate verb)
TypeVerb
Rootbhū (भू-धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम् (could be)
sākṣātin person/directly
sākṣāt:
क्रिया-विशेषणम् (adverbial)
TypeIndeclinable
Rootsākṣāt (साक्षात्)
Formअव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (adverb: directly/in person)
ihahere
iha:
अधिकरण (locative sense)
TypeIndeclinable
Rootiha (इह)
Formदेशवाचक-अव्ययम् (adverb of place)
āgataḥhas come/arrived
āgataḥ:
कर्ता-सम्बन्धी (predicative to subject)
TypeVerb
Rootā√gam (आ + गम्-धातु) → āgata (आगत-कृदन्त)
Formभूतकृदन्तः (क्त-प्रत्ययः), पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्तरि प्रयोगः (past participle: having come)
yenaby whom/whereby
yena:
करण (instrument/means)
TypeNoun
Rootyad (यद्-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम् (instr., sg.; relative pronoun)
śaptaḥcursed
śaptaḥ:
कर्म-सम्बन्धी (predicate with 'asmi')
TypeVerb
Rootśap (शप्/शप्-धातु) → śapta (शप्त-कृदन्त)
Formभूतकृदन्तः (क्त-प्रत्ययः), पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मणि/भावे प्रयोगः (cursed)
asmiI am (was)
asmi:
क्रिया (copula)
TypeVerb
Rootas (अस्-धातु)
Formलट् (present), उत्तम-पुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम् (I am)
kailāseon/in Kailāsa
kailāse:
अधिकरण (location)
TypeNoun
Rootkailāsa (कैलास-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम् (locative, sg.)
mayāby me
mayā:
कर्ता (agent)
TypeNoun
Rootasmad (अस्मद्-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्तिः, एकवचनम् (instr., sg.; 1st person pronoun)
sañcālitewhen (it was) shaken/moved
sañcālite:
अधिकरण (locative absolute circumstance)
TypeVerb
Rootsam + √cal (सम् + चल्-धातु) → sañcālita (सञ्चालित-कृदन्त)
Formभूतकृदन्तः (क्त-प्रत्ययः), नपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; सति-सप्तमी (locative absolute: when/after being shaken)
purāformerly/earlier
purā:
काल-अधिकरण (time)
TypeIndeclinable
Rootpurā (पुरा)
Formकालवाचक-अव्ययम् (adverb of time: formerly)
saḥhe
saḥ:
कर्ता (subject)
TypeNoun
Roottad (तद्-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (masc., nominative, sg.)
ayamthis (same one)
ayam:
कर्ता (appositive subject)
TypeNoun
Rootidam (इदम्-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (masc., nominative, sg.)
vānara-mūrtiḥa monkey-form
vānara-mūrtiḥ:
कर्ता-सम्बन्धी (predicative complement)
TypeNoun
Rootvānara (वानर-प्रातिपदिक) + mūrti (मूर्ति-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (vānara-sya mūrtiḥ); स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (fem., nominative, sg.)
syātmight be
syāt:
क्रिया (predicate verb)
TypeVerb
Rootas (अस्-धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम् (might be)
kimwhether?/what?
kim:
TypeIndeclinable
Rootkim (किम्-प्रातिपदिक)
Formप्रश्नार्थक-अव्ययम् (interrogative particle)
svidperhaps/indeed (in questions)
svid:
TypeIndeclinable
Rootsvid (स्विद्)
Formनिपातः; प्रश्न-सम्भावनार्थकः (enclitic particle adding doubt/emphasis)
bāṇaḥBāṇa
bāṇaḥ:
कर्ता (subject complement candidate)
TypeNoun
Rootbāṇa (बाण-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (masc., nominative, sg.; proper noun)
mahā-asuraḥgreat demon
mahā-asuraḥ:
कर्ता (appositive/identification)
TypeNoun
Rootmahā (महा-प्रातिपदिक) + asura (असुर-प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः (mahān asuraḥ); पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (masc., nominative, sg.)

The foremost of the vanaras spoke to the lord of ogres in response to the equiries made to him: "I have not come from Indra or Yama or Varuna. I have no friendship with Kubera. I have not been sent by Visnu. By birth I am vanara and I have come here.'

K
Kailāsa
B
Bāṇa

FAQs

Dharma is reinforced through the idea of accountability: remembered curses symbolize the moral order that restrains pride and violence.

This is the same thought as the previous verse, preserved with Southern Recension verse numbering; Rāvaṇa speculates about Hanumān’s true identity.

Discernment is attempted but clouded by fear and ego; the verse indirectly teaches the need for humility and truthful self-assessment.