Home›Ramayana›Sundara Kanda›Sarga 46›Shloka 32
←Previous Verse
Next Verse→

Ramayana — Sundara Kanda, Sarga 46, Shloka 32

षट्चत्वारिंशः सर्गः

Ravana Deploys Five Generals; Hanuman Destroys the Commanders and the Remaining Host

Devanagari script

ततस्तांस्त्रीन्हतान्ज्ञात्वा वानरेण तरस्विना।।5.46.31।।अभिपेदे महावेगः प्रसह्य प्रघसो हरिम्।भासकर्णश्च सङ्कृद्धश्शूलमादाय वीर्यवान्।।5.46.32।।

Transliteration

tatas tāṃs trīn hatān jñātvā vānarēṇa tarasvinā || 5.46.31 || abhipēdē mahāvēgaḥ prasahya praghaso harim | bhāsakarṇaś ca saṅkṛddhaḥ śūlam ādāya vīryavān || 5.46.32 ||

Translation

(Wiederholung der südlichen Rezension) Als er erfuhr, dass der schnelle Affe jene drei erschlagen hatte, stürzte Praghasa gewaltsam auf Hanumān zu; und Bhāsakarṇa, vor Zorn entbrannt, rückte vor und schwang den Dreizack (śūla).

Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
अधिकरण/कालाधिकरण (temporal adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय-रूपम्)
Formअव्ययम् (क्रियाविशेषणम्/सम्बन्धबोधकः) = indeclinable adverb: "then/thereafter"
तान्those
तान्:
कर्म (object of ज्ञात्वा)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिकम्)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः बहुवचनम् (accusative plural masculine) — demonstrative pronoun
त्रीन्three
त्रीन्:
कर्म (qualifier of object)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिकम्)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः बहुवचनम् (accusative plural masculine) — numeral adjective qualifying तान्
हतान्killed, slain
हतान्:
कर्म (qualifier of object)
TypeAdjective
Rootहन् (धातुः) → हत (कृदन्त-प्रातिपदिकम्, क्त-प्रत्ययः)
Formक्त-प्रत्ययान्तः भूतकर्मणि कृदन्तः; पुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः बहुवचनम् (accusative plural masculine) — past passive participle qualifying तान् त्रीन्
ज्ञात्वाhaving known, after knowing
ज्ञात्वा:
पूर्वकालक्रिया (absolutive; prior action to main verb)
TypeIndeclinable
Rootज्ञा (धातुः) → ज्ञात्वा (क्त्वा-प्रत्ययः)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्तम् अव्ययीभाव-स्वरूपं (gerund/absolutive): "having known"
वानरेणby the vanara (monkey)
वानरेण:
करण (instrument/agent in passive sense: "by the vanara")
TypeNoun
Rootवानर (प्रातिपदिकम्)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः एकवचनम् (instrumental singular masculine)
तरस्विनाswift, impetuous
तरस्विना:
करण (qualifier of instrument)
TypeAdjective
Rootतरस्विन् (प्रातिपदिकम्)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः एकवचनम् (instrumental singular masculine) — adjective qualifying वानरेण
अभिपेदेattacked, rushed upon
अभिपेदे:
क्रिया (main action)
TypeVerb
Rootअभि + पद् (धातुः) → अभिपेदे
Formलिट्-लकारः (परस्मैपदम्), प्रथमपुरुषः एकवचनम् (perfect, 3rd person singular) — "he rushed/attacked"
महावेगःthe great-swift (one), very fast
महावेगः:
कर्ता (agent/subject of अभिपेदे)
TypeNoun
Rootमहा + वेग (प्रातिपदिकम्)
Formकर्मधारय-समासः (महा-वेगः = महान् वेगः यस्य); पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (nominative singular masculine) — subject
प्रसह्यforcibly, violently
प्रसह्य:
क्रियाविशेषण (manner adverbial)
TypeIndeclinable
Rootप्र + सह् (धातुः) → प्रसह्य (ल्यप्/तुमुन्-समकक्ष अव्यय-रूपम्)
Formअव्ययम् (क्रियाविशेषणम्): "forcibly/violently" (usage as adverb)
प्रघसःPraghasa
प्रघसः:
कर्ता (apposition to महावेगः)
TypeNoun
Rootप्रघस (प्रातिपदिकम्) [राक्षस-नाम]
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (nominative singular masculine) — proper noun
हरिम्the monkey/vanara (Hanuman)
हरिम्:
कर्म (object of अभिपेदे)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिकम्)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (accusative singular masculine) — object
भासकर्णःBhāsakarṇa
भासकर्णः:
कर्ता (co-subject with प्रघसः)
TypeNoun
Rootभास + कर्ण (प्रातिपदिके)
Formषष्ठी-तत्पुरुष-समासः (भासस्य कर्णः/भासकर्णः इति नाम); पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (nominative singular masculine) — proper noun
चand
च:
समुच्चय (coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (निपातः)
Formअव्ययम् (समुच्चय-बोधकः conjunction)
सङ्कृद्धःenraged, angry
सङ्कृद्धः:
कर्ता (qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootसम् + क्रुध् (धातुः) → सङ्कृद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिकम्, क्त-प्रत्ययः)
Formक्त-प्रत्ययान्तः भूतकर्मणि/भावे कृदन्तः; पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (nominative singular masculine) — adjective qualifying भासकर्णः
शूलम्trident, spear
शूलम्:
कर्म (object of ādāya)
TypeNoun
Rootशूल (प्रातिपदिकम्)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (accusative singular neuter) — object of ādāya
आदायhaving taken, lifting
आदाय:
पूर्वकालक्रिया (absolutive; prior action)
TypeIndeclinable
Rootआ + दा (धातुः) → आदाय (ल्यप्/क्त्वा-समकक्ष अव्यय-रूपम्)
Formल्यप्-प्रत्ययान्तम् अव्ययम् (gerund): "having taken/lifted"
वीर्यवान्valiant, powerful
वीर्यवान्:
कर्ता (qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootवीर्यवत् (प्रातिपदिकम्)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (nominative singular masculine) — adjective qualifying भासकर्णः
Context

Finding all the three generals dead, swift Praghasa advanced towards the Vanara and attacked him. Valiant Bhasakarna also lifted a trident and attacked him. Both were famous for swift and violent action in war

Characters & Entities
H
Hanumān
P
Praghasa
B
Bhāsakarṇa
Ś
Śūla (trident)

FAQs

The repeated verse reinforces the cautionary theme: anger and violent escalation are signs of adharma, whereas dharma requires restraint and alignment with truth.

A repeated transmission of the same battle-moment: Praghasa and Bhāsakarṇa move to attack Hanumān after earlier losses.

Hanumān’s steadfastness is emphasized indirectly by the continued need for enemies to send stronger attackers against him.

←Previous Verse
Next Verse→