Previous Verse
Next Verse

Shloka 27

लङ्काप्रवेशः

Hanuman’s Stealth Entry and Survey of Lanka

त्रिविष्टपनिभं दिव्यं दिव्यनादनिनादितम्।वाजिहेषितसङ्घुष्टं नादितं भूषणैस्तथा।।5.4.26।।रथैर्यानैर्विमानैश्च तथा हयगजैः शुभैः।वारणैश्च चतुर्थन्तैः श्वेताभ्रनिचयोपमैः।।5.4.27।।भूषितं रुचिरद्वारं मत्तैश्च मृगपक्षिभिः।रक्षितं सुमहावीर्यैर्यातुधानैः सहस्रशः।राक्षसाधिपतेर्गुप्तमाविवेश महाकपिः।।5.4.28।।

triviṣṭapa-nibhaṁ divyaṁ divya-nāda-nināditam |

vāji-heṣita-saṅghuṣṭaṁ nāditaṁ bhūṣaṇais tathā ||

rathair yānair vimānaiś ca tathā haya-gajaiḥ śubhaiḥ |

vāraṇaiś ca catur-dantaiḥ śvetābhra-nicayopamaiḥ ||

bhūṣitaṁ rucira-dvāraṁ mattaiś ca mṛga-pakṣibhiḥ |

rakṣitaṁ su-mahā-vīryair yātudhānaiḥ sahasraśaḥ |

rākṣasādhipater guptam āviveśa mahā-kapiḥ ||

Der große Affe betrat den streng bewachten Palast des Herrn der Rākṣasas—himmelsgleich und prachtvoll—widerhallend von lieblichen Klängen, vom Lärmen wiehernder Pferde und vom Klingen der Schmuckstücke. Er war erfüllt von Wagen, Gefährten und Vimānas, von glückverheißenden Pferden und Elefanten, ja sogar von vierzähnigen Elefanten, gleich Haufen weißer Wolken. Sein schönes Tor war reich geschmückt und von berauschten Tieren und Vögeln belebt, während Tausende mächtiger Yātudhānas Wache hielten.

ततःthen
ततः:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, क्रम/अनन्तर (then, thereafter)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मध्यम्middle, center
मध्यम्:
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासपूर्वपद
गतम्gone to, reached
गतम्:
TypeAdjective
Rootगम् (धातु) → गत (कृदन्त, क्त)
Formक्त-कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासपूर्वपद
अंशुमन्तम्the luminous one (moon)
अंशुमन्तम्:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootअंशुमन्त् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेष्य: चन्द्र (moon)
मध्यंगतमंशुमन्तम्the moon that had reached mid-sky
मध्यंगतमंशुमन्तम्:
Karma (कर्म/object qualifier)
TypeAdjective
Rootमध्य + गत + अंशुमन्त् (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formतत्पुरुष-समास ('the luminous one who has reached the middle'); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ज्योत्स्नावितानम्a canopy of moonlight
ज्योत्स्नावितानम्:
Karma (कर्म/object apposition/qualifier)
TypeNoun
Rootज्योत्स्ना + वितान (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास ('canopy of moonlight'); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
महत्great
महत्:
Karma (कर्म/object qualifier)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifying jyotsnāvitānam
उद्वमन्तम्spreading forth
उद्वमन्तम्:
Karma (कर्म/object qualifier)
TypeAdjective
Rootउद् + वम् (धातु) → उद्वमन्त् (कृदन्त, शतृ)
Formवर्तमानकृदन्त (Present active participle, शतृ/śatṛ), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; 'pouring forth/spreading'
ददर्शsaw
ददर्श:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
धीमान्the intelligent one
धीमान्:
Karta (कर्ता/subject qualifier)
TypeNoun
Rootधीमन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृविशेषण
दिविin the sky
दिवि:
Adhikaraṇa (अधिकरण/location)
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), सप्तमी (Locative/7th), एकवचन
भानुमन्तम्sun-like, radiant
भानुमन्तम्:
Karma (कर्म/object qualifier)
TypeNoun
Rootभानुमन्त् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपमान/विशेषणार्थ (as 'sun-like/luminous')
गोष्ठेin the cowshed
गोष्ठे:
Adhikaraṇa (अधिकरण/location)
TypeNoun
Rootगोष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
वृषम्a bull
वृषम्:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootवृष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपमान (object of iva)
मत्तम्intoxicated
मत्तम्:
Upamāna-viśeṣaṇa (उपमान-विशेषण)
TypeAdjective
Rootमत्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifying vṛṣam
इवlike
इव:
Upamā-dyotaka (उपमा-द्योतक)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय, उपमावाचक (comparative particle: 'like')
भ्रमन्तम्wandering, moving about
भ्रमन्तम्:
Karma (कर्म/object qualifier)
TypeAdjective
Rootभ्रम् (धातु) → भ्रमन्त् (कृदन्त, शतृ)
Formवर्तमानकृदन्त (Present active participle, शतृ), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifying aṅśumantam

The son of the Windgod, endowed with great strength, entered the enchanting Lanka and walked along the highway set with flowers of pearls.

H
Hanumān
R
Rāvaṇa (implied by 'rākṣasādhipati')
L
Laṅkā
Y
Yātudhānas (rākṣasas)
V
Vimānas

FAQs

Dharma is steadfast pursuit of truth amid intimidation: Hanumān enters the heavily guarded, dazzling stronghold to carry out a righteous mission without wavering.

Hanumān reaches and enters the protected residence/palace precincts associated with the lord of the rākṣasas, observing its wealth, vehicles, animals, and heavy guard.

Fearless competence: he penetrates a fortified enemy space with composure, discipline, and purpose.