Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

षोडशः सर्गः (Sarga 16): Hanumān’s Recognition of Sītā and Renewed Lament

तां दृष्ट्वा नवहेमाभां लोककान्तामिव श्रियम्।जगाम मनसा रामं वचनं चेदमब्रवीत्।।5.16.6।।

tāṃ dṛṣṭvā navahēmābhāṃ lokakāntām iva śriyam |

jagāma manasā rāmaṃ vacanaṃ cedam abravīt ||5.16.6||

Als er sie sah—strahlend wie frisch geschmiedetes Gold, wie Śrī (Lakṣmī), die Lieblinge der ganzen Welt—wandte Hanumān seinen Geist Rāma zu und sprach diese Worte.

ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; सर्वनाम
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-क्रियाविशेषण (gerund/absolutive), ‘having seen’
नवहेमाभाम्shining like fresh gold
नवहेमाभाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootनव-हेम-आभा (प्रातिपदिक; घटकाः: नव + हेम + आभा)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (ताम्)
लोककान्ताम्beloved of the world
लोककान्ताम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootलोक-कान्ता (प्रातिपदिक; घटकाः: लोक + कान्ता)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (ताम्)
इवlike
इव:
Upamāna-marker (उपमा-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय (particle of comparison)
श्रियम्splendour, fortune
श्रियम्:
Upamāna/Upameya (उपमान/उपमेय)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; उपमेय-रूपेण (as the compared object)
जगामwent / turned (his mind)
जगाम:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
मनसाwith the mind, mentally
मनसा:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; साधनम् (instrument)
रामम्Rama
रामम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
वचनम्words, speech
वचनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
इदम्this
इदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम; ‘this’ (qualifying वचनम्)
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

On seeing her glowing like fresh gold resembling goddess Lakshmi who is dear to theentire world, and thinking of Rama, Hanuman said:

S
Sītā
R
Rāma
Ś
Śrī (Lakṣmī)

FAQs

Dharma here is expressed as steadfast loyalty and right intention: Hanumān immediately aligns his mind with Rāma’s righteous mission and speaks with reverence, treating Sītā as worthy of the highest honor.

In Laṅkā, Hanumān finally beholds Sītā; recognizing her radiance and dignity, he recollects Rāma and begins his address.

Devotion joined with discernment: Hanumān’s controlled, purposeful response—thinking first of Rāma, then speaking—shows disciplined service and moral clarity.