Shloka 29

रावणभवनपरिक्रमणं हनूमतः शोकविचारश्च

Hanuman’s Circuit of Ravana’s Palace and the Crisis of Deliberation

Devanagari script

दुर्मना व्यथिता दीना निरानन्दा तपस्विनी।।।।पीडिता भर्तृशोकेन रुमा त्यक्ष्यति जीवितम्।

Transliteration

durmanā vyathitā dīnā nirānandā tapasvinī | pīḍitā bhartṛśokena rumā tyakṣyati jīvitam ||

Translation

Mutlos, gequält, elend und ohne Freude wird Rumā, von asketischem Sinn, vom Kummer ihres Gatten bedrängt, ihr Leben aufgeben.

Word by Word

• दुर्मनाः: disheartened
• दुर्मनाः: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: दुर् + मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि-समास (दुष्टं मनः यस्याः); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; रुमा इत्यस्य विशेषण

• व्यथिता: pained
• व्यथिता: विशेषण
• Type: Verb
• Root: √व्यथ् (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (past participle, क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• दीना: dejected
• दीना: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: दीन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• निरानन्दा: joyless
• निरानन्दा: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: निर् + आनन्द (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि-समास (आनन्दो नास्ति यस्याः); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• तपस्विनी: afflicted (lit. ascetic woman)
• तपस्विनी: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: तपस्विन् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (here: suffering/ascetic-like)

• पीडिता: tormented
• पीडिता: विशेषण
• Type: Verb
• Root: √पीड् (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (past participle, क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• भर्तृशोकेन: by grief for her husband
• भर्तृशोकेन: हेतु/करण (Cause/Instrument)
• Type: Noun
• Root: भर्तृ + शोक (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: भर्तुः शोकः); पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• रुमा: Ruma
• रुमा: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: रुमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• त्यक्ष्यति: will abandon
• त्यक्ष्यति: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: √त्यज् (धातु)
• Form: लृट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• जीवितम्: life
• जीवितम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: जीवित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Context

"Distressed, disheartened, pained and grieved on account of her husband's death, the virtuous lady Ruma (wife of Sugriva) will be unhappy and die.

Characters & Entities

• Rumā
• Sugrīva

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes care for dependents: Hanumān recognizes that leadership tragedies ripple into the lives of spouses and households.

What is the narrative situation?

He continues mapping the cascade of deaths that would follow if Rāma and then Sugrīva were to perish.

Which character virtue is emphasized?

Spousal fidelity and austerity (tapas)—Rumā’s identity is framed through steadfastness and suffering.