Next Verse

Shloka 1

द्वादशः सर्गः — हनूमतः अन्तःपुरविचयः

Hanuman’s Search Through Ravana’s Inner Apartments

स तस्य मध्ये भवनस्य मारुतिर्लतागृहांश्चित्रगृहान्निशागृहान्।जगाम सीतां प्रति दर्शनोत्सुकोन चैव तां पश्यति चारुदर्शनाम्।।।।

sa tasya madhye bhavanasya mārutiḥ

latāgṛhāṃś citragṛhān niśāgṛhān |

jagāma sītāṃ prati darśanotsuko

na caiva tāṃ paśyati cārudarśanām ||

Mitten in jenem Palast ging Māruti, begierig, Sītā zu erblicken, durch Lauben aus Ranken, durch bemalte Hallen und nächtliche Gemächer; doch er sah die schön Anzuschauende nicht.

saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
cintayāmāsathought, reflected
cintayāmāsa:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootcint (चिन्त् धातु)
Formलिट् (Periphrastic Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
tataḥthen
tataḥ:
Kāla (काल/Time)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formकाल/हेतु-वाचक अव्यय (then/from that)
mahā-kapiḥthe great monkey
mahā-kapiḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + kapi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयसमासः
priyāmthe beloved (Sita)
priyām:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootpriyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (beloved woman)
apaśyannot seeing
apaśyan:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootdṛś (दृश् धातु) (शतृ/Present active participle)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त; कर्तरि (not seeing)
raghu-nandanasyaof Rama (delight of Raghu line)
raghu-nandanasya:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootraghu (प्रातिपदिक) + nandana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (Raghu's descendant's = Rama's)
tāmher
tām:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम (refers to priyām)
dhruvamsurely
dhruvam:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootdhruva (प्रातिपदिक)
Formनिश्चयार्थक अव्यय (certainly)
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formहेतौ/निश्चयार्थक निपात (indeed/for)
sītāSita
sītā:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootsītā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
mriyatedies
mriyate:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootmṛ (मृ धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
yathāas
yathā:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
Formउपमान/प्रकारवाचक अव्यय (as/just as)
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्ध/negation)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
meto me
me:
Sampradana (सम्प्रदान/Dative)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन
vicinvataḥof me (while) searching
vicinvataḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeAdjective
Rootvi-cit (चित् धातु) (शतृ/Present active participle)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त; (me) इत्यस्य सम्बन्धे 'of me who is searching'
darśanamsight, appearance
darśanam:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootdarśana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
eticomes, occurs
eti:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rooti (इ धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
maithilīMaithili (Sita)
maithilī:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootmaithilī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सीतायाः उपनाम

Anxious to find Sita, Hanuman revisited the bowers of creepers, picture galleries and domitories located in the midst of the mansion, but did not find that beautiful Sita.

H
Hanumān (Māruti)
S
Sītā
L
Laṅkā (implicit palace setting)

FAQs

Dharma here appears as steadfast duty: Hanumān prioritizes his mission to locate Sītā over distractions, demonstrating commitment to a righteous purpose.

Hanumān searches different sections of the palace complex—bowers, galleries, and sleeping quarters—yet Sītā is still not found.

Perseverance and single-pointed devotion to service (sevā) in the cause of Rāma.