Previous Verse
Next Verse

Shloka 43

रावणान्तःपुर-पानभूमि-विचयः

Hanumān’s Survey of Rāvaṇa’s Inner Palace and Banquet Hall

यस्य सत्त्वस्य या योनिस्तस्यां तत्परिमार्ग्यते।न शक्या प्रमदा नष्टा मृगीषु परिमार्गितुम्।।5.11.43।।

yasya sattvasya yā yoniḥ tasyāṃ tat parimārgyate |

na śakyā pramadā naṣṭā mṛgīṣu parimārgitum || 5.11.43 ||

Welche Wesensart und Herkunft einem Wesen auch eigen sei, dort muss man es suchen; eine verschwundene Frau kann nicht unter Hirschkühen gesucht werden.

tatthat
tat:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम (emphatic)
idamthis
idam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
mārgitamsearched
mārgitam:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootmṛg (मृग् धातु) (क्त/PPP)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; (tat idam) इत्यस्य विशेषणम्
tāvatso far
tāvat:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Roottāvat (अव्यय)
Formपरिमाण/अवधि-बोधक अव्यय (adverb: 'so far/so much')
śuddhenawith pure
śuddhena:
Karana (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootśuddha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषणम् (manasā)
manasāby mind
manasā:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootmanas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
mayāby me
mayā:
Karta (कर्ता/Agent)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया, एकवचन
rāvaṇa-antaḥpuramRavana's harem/inner palace
rāvaṇa-antaḥpuram:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootrāvaṇa (प्रातिपदिक) + antaḥpura (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (Rāvaṇa's inner apartments)
sarvamall
sarvam:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (antaḥpuram)
dṛśyateis seen
dṛśyate:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootdṛś (दृश् धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive)
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्ध/negation)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
tubut
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formविरोध/विशेषणार्थक निपात (but/however)
jānakīJanaki (Sita)
jānakī:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootjānakī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Heroic Hanuman, unable to find Sita among the women, moved aside and started thinking.

S
Sita

FAQs

Dharma as discernment (viveka): truth-seeking requires proper categories and evidence—one must search in the right domain rather than act on confusion or impulse.

Hanuman justifies focusing his search within the women’s quarters, using an analogy about searching by species.

Clarity of judgment and methodical thinking—Hanuman applies logic to serve a righteous goal.