Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

रावणान्तःपुर-पानभूमि-विचयः

Hanumān’s Survey of Rāvaṇa’s Inner Palace and Banquet Hall

तत्र तत्र च विन्यस्तै: सुश्लिष्टैश्शयनासनैः।पानभूमिर्विना वह्निं प्रदीप्तेवोपलक्ष्यते।।5.11.18।।

tatra tatra ca vinyastaiḥ suśliṣṭaiḥ śayanāsanaiḥ | pānabhūmir vinā vahniṁ pradīpteva upalakṣyate ||5.11.18||

Hier und dort standen wohlgeordnet und eng gefügt Lager und Sitze; der Festsaal schien zu leuchten, als wäre er entflammt, obwohl kein Feuer brannte.

दिव्याःexcellent / divine
दिव्याः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (to सुराः)
प्रसन्नाःpleasant / clear
प्रसन्नाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रसन्न (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘clear/pleasing’
विविधाःvarious
विविधाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
सुराःwines / liquors
सुराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसुरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
कृत-सुराःfermented (prepared) liquors
कृत-सुराः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकृत (कृदन्त/प्रातिपदिक) + सुरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘fermented/prepared liquors’
अपिeven / also
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अप्यर्थ (even/also)
शर्करा-असव-माध्वीक-पुष्प-असव-फल-असवाःsugar-asava, honey-based, flower-asava, and fruit-asava drinks
शर्करा-असव-माध्वीक-पुष्प-असव-फल-असवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशर्करा (प्रातिपदिक) + असव (प्रातिपदिक) + माध्वीक (प्रातिपदिक) + पुष्प (प्रातिपदिक) + असव (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक) + असव (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; enumerative compound listing kinds of asava (fermented drinks)
वास-चूर्णैःwith spice/fragrance powders
वास-चूर्णैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवास (प्रातिपदिक) + चूर्ण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘with fragrant/spice powders’
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
विविधैःvarious
विविधैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (to चूर्णैः)
मृष्टाःmade delicious
मृष्टाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Root√मृज् (धातु) + त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्यय; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘made delicious/cleansed and refined’ (agreeing with सुराः)
तैःwith those
तैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; demonstrative ‘by those’
तैःwith each (of those)
तैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुनरुक्त; तृतीया-बहुवचन; distributive sense ‘with each of those’
पृथक्separately
पृथक्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपृथक् (अव्यय)
Formअव्यय; पृथक्त्वार्थक
पृथक्each separately
पृथक्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपृथक् (अव्यय)
Formपुनरुक्त-अव्यय; emphasis

Good couches and different kinds of seats were well-arranged in the banquet hall. The place appeared as if it was glowing witout fire.

H
Hanumān
P
pāna-bhūmi (banquet hall)

FAQs

It subtly warns that appearances can be deceptive: a place can ‘shine’ outwardly while being tied to adharma. Dharma requires seeing beyond surface brilliance.

Hanumān observes the arrangement and illumination-like splendor of the hall as he continues searching within Laṅkā.

Alertness and clear perception: Hanumān notices fine details (order, placement, ambiance) useful for stealth and assessment.