Previous Verse
Next Verse

Shloka 94

समुद्रलङ्घनारम्भः

Commencement of the Ocean-Crossing

तिर्यगूर्ध्वमधश्चैव शक्तिस्ते शैल वर्धितुम्।।।।तस्मात्संचोदयामि त्वामुत्तिष्ठ गिरिसत्तम।

tiryag ūrdhvam adhaś caiva śaktis te śaila vardhitum | tasmāt saṃcodayāmi tvām uttiṣṭha girisattama ||

O Berg, du hast die Kraft, dich seitwärts, nach oben und nach unten auszudehnen; darum dränge ich dich: Erhebe dich, o bester der Berge.

तिर्यक्sideways; across
तिर्यक्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतिर्यक् (अव्यय)
Formअव्यय; दिशावाचक (adverb: sideways)
ऊर्ध्वम्upwards
ऊर्ध्वम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootऊर्ध्व (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोगः; दिशावाचक क्रियाविशेषण (upwards)
अधःdownwards; below
अधः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअधः (अव्यय)
Formअव्यय; दिशावाचक (downwards/below)
and
:
Samucchaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
एवindeed; also
एव:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis)
शक्तिःpower; ability
शक्तिः:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन (Nominative Singular)
तेyour
ते:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी-विभक्ति; एकवचन (Genitive Singular)
शैलO mountain
शैल:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootशैल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; संबोधन-प्रथमा; एकवचन (Vocative Singular)
वर्धितुम्to grow; to expand
वर्धितुम्:
Prayojana (प्रयोजन/उद्देश्य)
TypeVerb
Rootवृध् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त infinitive; ‘to grow/increase’
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतस्मात् (सर्वनाम-निपातवत्)
Formअव्यय; हेत्वर्थ/तस्मात्-शब्दः (therefore/from that reason)
संचोदयामिI urge; I prompt
संचोदयामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + चुद् (धातु)
Formलट्-लकार (Present); परस्मैपद; उत्तम-पुरुष; एकवचन (1st sg)
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन (Accusative Singular)
उत्तिष्ठrise up
उत्तिष्ठ:
Kriya (क्रिया/आज्ञा)
TypeVerb
Rootउत् + स्था (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative); परस्मैपद; मध्यम-पुरुष; एकवचन (2nd sg)
गिरिसत्तमO best of mountains
गिरिसत्तम:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootगिरि + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष; पुंलिङ्ग; संबोधन-प्रथमा; एकवचन (Vocative Singular)

"O noble mountain! you have the capacity to grow across, upward and downward by your free will. I therefore prompt you to grow.

S
Samudra (Ocean)
M
Maināka

FAQs

Timely aid: when one has capacity, dharma calls for activating it to support a righteous mission.

Samudra instructs Maināka to emerge from the ocean using his innate power of expansion.

Readiness to serve: power is framed as responsibility, not mere possession.