Shloka 19

Devanagari script

लतानां विविधं पुष्पं पादपानां च सर्वशः।अनुयास्यन्ति मामद्य प्लवमानं विहायसा।।4.67.19।।

Transliteration

latānāṃ vividhaṃ puṣpaṃ pādapānāṃ ca sarvaśaḥ |

anuyāsyanti mām adya plavamānaṃ vihāyasā || 4.67.19 ||

Translation

Heute, wenn ich durch den Himmel springe, werden diverse Blumen von Ranken und Bäumen von überall her mir nachströmen.

Word by Word

• भविष्यति: will be
• भविष्यति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट् (future), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्

• हि: indeed
• हि: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

• मे: my
• मे: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी (genitive) एकवचन (singular)

• पन्थाः: path
• पन्थाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पथिन्/पन्था (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• स्वातेः: of Svāti (asterism)
• स्वातेः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: स्वाति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• पन्थाः: path
• पन्थाः: Upamana (उपमान)
• Type: Noun
• Root: पथिन्/पन्था (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपमानपद

• इव: like
• इव: Upamana (उपमान)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमानवाचक अव्यय

• अम्बरे: in the sky
• अम्बरे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अम्बर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• चरन्तम्: moving
• चरन्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: चर् (धातु)
• Form: वर्तमानकृदन्त, पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (माम् implied) इति विशेषणम्

• घोरम्: terrible
• घोरम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: घोर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; आकाशम् इति विशेषणम्

• आकाशम्: sky
• आकाशम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: आकाश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विहायस-समार्थक

• उत्पतिष्यन्तम्: rising/flying up
• उत्पतिष्यन्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: उत्-पत् (धातु)
• Form: लृट्-भावी वर्तमानकृदन्तवत् (future participle sense), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (माम् implied) इति विशेषणम्—‘about to spring up/fly up’

• एव: indeed
• एव: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक निपात

• वा: or
• वा: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक निपात

• द्रक्ष्यन्ति: will see
• द्रक्ष्यन्ति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लृट् (future), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपदम्

• निपतिष्यन्तम्: descending
• निपतिष्यन्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: नि-पत् (धातु)
• Form: लृट्-भावी participial sense, पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (माम् implied) इति विशेषणम्—‘descending/falling down’

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय

• सर्वभूतानि: all creatures
• सर्वभूतानि: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व + भूत (प्रातिपदिक)
• Form: समासः—कर्मधारयः: ‘all beings’; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• वानराः: monkeys
• वानराः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वानर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; द्रक्ष्यन्ति इति कर्ता

Context

'In order to cross a hundred yojanas, Hanuman, the best of monkeys expanded his might and strength. Seeing him, a warrior of great strength, all the monkeys, filled with enthusiasm at once gave up grief and collected together.They rejoiced and propitiated him screaming aloud.

Characters & Entities

• Hanumān
• Latā (creepers)
• Pādapa (trees)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is supported by auspiciousness and harmony: nature itself is portrayed as responding to a righteous undertaking, reinforcing truthful confidence rather than fear.

What is the narrative situation?

Hanumān describes the grandeur of his leap, including the natural spectacle that will accompany his flight.

Which character virtue is emphasized?

Pratibhā (inspired confidence) and unwavering intent—his certainty steadies the group for the mission.