Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

पञ्चषष्टितमः सर्गः — वानराणां प्लवन-पराक्रम-निरूपणम्

Assessment of the Vanaras’ Leaping Capacity; Jambavan Motivates Hanuman

गवयो वानरस्तत्र वानरां स्तानुवाच ह।त्रिंशतं तु गमिष्यामि योजनानां प्लवङ्गमाः।।4.65.4।।शरभस्तानुवाचाथ वानरान् वानरर्षभः।चत्वारिंशद्गमिष्यामि योजनानां प्लवङ्गमाः।।4.65.5।।वानरस्तु महातेजा अब्रवीद्गन्धमादनः।योजनानां गमिष्यामि पञ्चाशत्तु न संशयः।।4.65.6।।मैन्दस्तु वानरस्तत्र वानरांस्तानुवाच ह।योजनानां परं षष्टिमहं प्लवितुमुत्सहे।।4.65.7।।ततस्तत्र महातेजा द्विविदः प्रत्यभाषत।गमिष्यामि न सन्देहस्सप्ततिं योजनान्यहम्।।4.65.8।।सुषेणस्तु महातेजा:प्रोक्तवान्हरिसत्तमान्।अशीतिं योजनानां तु प्लवेयं प्लवगेश्वराः।।4.65.9।।

gavayo vānaras tatra vānarāṃs tān uvāca ha |

triṃśataṃ tu gamiṣyāmi yojanānāṃ plavaṅgamāḥ ||

śarabhas tān uvācātha vānarān vānararṣabhaḥ |

catvāriṃśad gamiṣyāmi yojanānāṃ plavaṅgamāḥ ||

vānaras tu mahā-tejā abravīd gandhamādanaḥ |

yojanānāṃ gamiṣyāmi pañcāśat tu na saṃśayaḥ ||

maindas tu vānaras tatra vānarāṃs tān uvāca ha |

yojanānāṃ paraṃ ṣaṣṭim ahaṃ plavitum utsahe ||

tatas tatra mahā-tejā dvividaḥ pratyabhāṣata |

gamiṣyāmi na sandehaḥ saptatiṃ yojanāny aham ||

suṣeṇas tu mahā-tejā proktavān hari-sattamān |

aśītiṃ yojanānāṃ tu plaveyaṃ plavageśvarāḥ ||

Dort sprach Gavaya zu den Affen: «O Springer, ich kann dreißig Yojanas gehen.» Dann sagte Śarabha, der Stier unter den Affen: «Ich werde vierzig Yojanas gehen.» Der strahlende Gandhamādana erklärte: «Ich werde fünfzig Yojanas gehen—ohne Zweifel.» Mainda sagte zu ihnen: «Ich sehne mich danach, über sechzig Yojanas hinaus zu springen.» Darauf erwiderte der mächtige Dvivida: «Ohne Zweifel werde ich siebzig Yojanas gehen.» Und der glänzende Suṣeṇa verkündete vor den Besten der Affen: «O Herren der Springer, ich kann achtzig Yojanas springen.»

पूर्वम्formerly
पूर्वम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्वम् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
अस्माकम्of us
अस्माकम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी बहुवचन; 'of us'
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपेक्षार्थक-अव्यय (also/even)
आसीत्was/existed
आसीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलङ् (imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
कश्चित्someone/some
कश्चित्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; अनिश्चितवाचक (indefinite)
गति-पराक्रमःprowess in speed/movement
गति-पराक्रमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगति (प्रातिपदिक) + पराक्रम (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: 'गतेः पराक्रमः' = prowess in movement); पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
तेindeed/so
ते:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनिपात (discourse particle) = 'indeed/so' (here not case-marked pronoun)
वयम्we
वयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा बहुवचन
वयसःof age
वयसः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी एकवचन; 'of age'
पारम्the end/limit
पारम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; 'end/limit'
अनुप्राप्ताःhave reached
अनुप्राप्ताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअनु-√प्राप् (धातु) (कृदन्त; क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त) = 'having reached' (predicate with 'वयम्')
स्म(indeed)
स्म:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootस्म (अव्यय)
Formभूतार्थक-स्म (particle used with past sense)
साम्प्रतम्now/at present
साम्प्रतम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसाम्प्रतम् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय = 'now/at present'

'If I do not go and no other monkey leader goes, then we have to resort to fasting unto death once again.

G
Gavaya
Ś
Śarabha
G
Gandhamādana
M
Mainda
D
Dvivida
S
Suṣeṇa
V
vānaras

FAQs

Dharma is teamwork grounded in truth (satya): the leaders disclose their limits so the group can act wisely rather than boastfully.

The monkey chiefs estimate the distance they can leap, measuring whether anyone can cross the ocean to reach the enemy land and continue the search for Sītā.

Accountability and realism—capacity is stated in measurable terms for the sake of mission success.