Previous Verse
Next Verse

Shloka 40

ऋक्षबिलप्रवेशः

Entry into the Rikshabilam Cave

विस्मिता हरयस्तत्र व्यवतिष्ठन्त सर्वशः।।।।पप्रच्छ हनुमांस्तत्र काऽसि त्वं कस्य वा बिलम्।

vismitā harayas tatra vyavatiṣṭhanta sarvaśaḥ | papraccha hanumāṃs tatra kāsi tvaṃ kasya vā bilam ||

Erstaunt hielten die Vanaras ringsum an. Dort fragte Hanumān: „Wer bist du, und wem gehört diese Höhle?“

विस्मिताःastonished
विस्मिताः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeAdjective
Rootविस्मित (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘हरयः’ विशेषयति
हरयःmonkeys
हरयः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक
व्यवतिष्ठन्तstood still / halted
व्यवतिष्ठन्त:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootवि-अव-√स्था (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
सर्वशःeverywhere / in all ways
सर्वशः:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + शस् (अव्ययप्रत्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक (adverb: in every way/all around)
पप्रच्छasked
पप्रच्छ:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Root√प्रच्छ् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
हनुमान्Hanuman
हनुमान्:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootहनुमत् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक
काwho (female)
का:
प्रश्न (Interrogative predicate)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रश्नवाचक-सर्वनाम (interrogative), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
असिare
असि:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
सम्बोधन/कर्ता (Addressed subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, मध्यमपुरुषार्थे, प्रथमा, एकवचन
कस्यwhose
कस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रश्नवाचक-सर्वनाम, पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘बिलम्’ विशेषयति
वाor
वा:
विकल्प (Alternative)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय, विकल्पार्थक-निपात (particle: or/indeed)
बिलम्cave
बिलम्:
कर्म/प्रश्नपद (Object or interrogative complement)
TypeNoun
Rootबिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र प्रश्नवाक्ये प्रथमा (predicate nominative) वा द्वितीया (object) इति सम्भवः

Having explored the region surrounded by a network of mountains, Gaja, Gavaksha, Gavaya, Sarabha, Gandhamadana, Mainda and also Dvivida, Sushena, Jambavan, Angada the heir apparent, Tara the forest-dweller staying close to one another and Hanuman too not far from the others searched in the southern direction. While they were exploring, they saw the mouth of a large cave called Rikshabilam, which had its mouth open, guarded by a demon.

H
Hanumān
V
vānaras (harayaḥ)

FAQs

Satya and dharmic conduct begin with proper inquiry: Hanumān seeks truthful identification and rightful ownership before acting, reflecting respect for boundaries and lawfulness.

After being stunned by the ascetic’s presence, the group stops; Hanumān initiates a respectful interrogation to understand who she is and what the place is.

Prudence and civility—asking before assuming, and clarifying facts to proceed rightly.