Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

ऋक्षबिलप्रवेशः

Entry into the Rikshabilam Cave

तत: पर्वतकूटाभो हनूमान्पवनात्मजः।।।।अब्रवीद्वानरान्सर्वान्कान्तारवनकोविदः।

tataḥ parvatakūṭābho hanūmān pavanātmajaḥ |

abravīd vānarān sarvān kāntāravanakovidaḥ ||

Da sprach Hanumān, der Sohn des Windes, einem Berggipfel gleich an Gestalt und kundig in wilden, pfadlosen Wäldern, zu allen Affen.

ततःthen
ततः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण
पर्वत-कूट-आभःmountain-peak-like (huge)
पर्वत-कूट-आभः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपर्वत (प्रातिपदिक) + कूट (प्रातिपदिक) + आभ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'हनूमान्' इत्यस्य विशेषण
हनूमान्Hanuman
हनूमान्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहनूमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
पवन-आत्मजःson of the Wind-god
पवन-आत्मजः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपवन (प्रातिपदिक) + आत्मज (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (पवनस्य आत्मजः); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'हनूमान्' इत्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन
अब्रवीत्said/spoke
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√ब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), परस्मैपद; प्रथम-पुरुष, एकवचन
वानरान्monkeys
वानरान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवानर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), बहुवचन
सर्वान्all
सर्वान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; 'वानरान्' इत्यस्य विशेषण
कान्तार-वन-कोविदःskilled in forest-wilderness
कान्तार-वन-कोविदः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकान्तार (प्रातिपदिक) + वन (प्रातिपदिक) + कोविद (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'हनूमान्' इत्यस्य विशेषण

Then Hanuman, son of the Wind-god who appeared like a huge mountain and knewabout forests spoke to the fellow-monkeys:

H
Hanumān
W
Wind-god (Pavana/Vāyu)
M
Monkeys (vānarāḥ)

FAQs

Dharma is responsible leadership: the capable and experienced step forward to guide others when uncertainty arises.

At the perilous cave, Hanumān takes initiative and begins advising the troop.

Leadership grounded in competence—expertise in difficult environments used for the group’s welfare.