Shloka 6

दक्षिणदिशि सीतान्वेषण-आदेशः

Commissioning the Southern Search for Sītā

Devanagari script

तेषामग्रेसरं चैव महाबलमथाङ्गदम्।विधाय हरिवीराणामादिशद्दक्षिणां दिशम्।।।।

Transliteration

teṣām agre-saraṃ caiva mahā-balam athāṅgadam | vidhāya hari-vīrāṇām ādiśad dakṣiṇāṃ diśam ||

Translation

Daraufhin setzte er den überaus starken Aṅgada als Anführer der Vorhut ein und wies die heldenhaften Affenkrieger in die südliche Richtung.

Word by Word

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: सम्बन्ध (Genitive relation: 'of them')
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), बहुवचनम् (Plural), सर्वनाम-शब्दः (Pronoun)

• अग्रेसरम्: leader / one who goes in front
• अग्रेसरम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: अग्रेसर (प्रातिपदिक; अग्रे + सर)
• Form: द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम् (Singular), पुल्लिङ्गः (Masculine)

• च: and
• च: समुच्चय (Coordination)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम् (Conjunction: 'and')

• एव: indeed / just
• एव: अवधारण (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निश्चय/अवधारण-अव्ययम् (Emphatic particle)

• महाबलम्: mighty / of great strength
• महाबलम्: कर्म (Object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: महाबल (प्रातिपदिक; महत् + बल)
• Form: द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम् (Singular), पुल्लिङ्गः (Masculine); विशेषणम् (qualifying अग्रेसरम्/अङ्गदम्)

• अथ: then
• अथ: काल/क्रम (Sequence marker)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तर-अव्ययम् (Sequential particle: 'then')

• अङ्गदम्: Angada
• अङ्गदम्: कर्म (Object; apposition to अग्रेसरम्)
• Type: Noun
• Root: अङ्गद (प्रातिपदिक; व्यक्तिनाम)
• Form: द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम् (Singular), पुल्लिङ्गः (Masculine); व्यक्तिवाचक-नाम (Proper noun)

• विधाय: having appointed / having made
• विधाय: पूर्वक्रिया (Prior action to main verb)
• Type: Indeclinable
• Root: वि + धा (धातु) → विधाय (क्त्वान्त-कृदन्त, Absolutive/Gerund)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्तम् अव्ययीभाव-प्रयोगः (Gerund/Absolutive): 'having appointed/arranged'

• हरिवीराणाम्: of the monkey-warriors
• हरिवीराणाम्: सम्बन्ध (Genitive relation: 'of the monkey-heroes')
• Type: Noun
• Root: हरिवीर (प्रातिपदिक; हरि + वीर)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), बहुवचनम् (Plural), पुल्लिङ्गः (Masculine)

• आदिशत्: ordered / directed
• आदिशत्: क्रिया (Main action)
• Type: Verb
• Root: आ + दिश् (धातु) → आदिशत्
• Form: लङ्-लकारः (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुषः (3rd person), एकवचनम् (Singular), परस्मैपदम्

• दक्षिणाम्: southern
• दक्षिणाम्: कर्म (Object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: दक्षिणा (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम् (Singular), स्त्रीलिङ्गः (Feminine); विशेषणम् (qualifying दिशम्)

• दिशम्: direction
• दिशम्: कर्म (Object; destination directed)
• Type: Noun
• Root: दिश् (प्रातिपदिक; दिक्/दिश्)
• Form: द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम् (Singular), स्त्रीलिङ्गः (Feminine)

Context

Then Sugriva ordered mighty Angada to lead the group of the heroic monkeys in the southern direction.

Characters & Entities

• Sugrīva
• Aṅgada

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma in governance: appointing a competent leader and giving clear direction ensures a righteous mission is executed effectively and responsibly.

What is the narrative situation?

Sugrīva formally assigns Aṅgada to lead the southern expedition to search for Sītā.

Which character virtue is emphasized?

Strategic leadership—placing the right person at the front and issuing unambiguous orders.