Shloka 18

हनूमद्

दूत्यम् / Hanuman’s Mediation and Lakshmana’s Appeal to Sugriva

Devanagari script

एष दत्त्वा च वित्तानि प्राप्य चानुत्तमं यशः।लोकनाथः पुरा भूत्वा सुग्रीवं नाथमिच्छति।।

Transliteration

eṣa dattvā ca vittāni prāpya cānuttamaṃ yaśaḥ |

lokanāthaḥ purā bhūtvā sugrīvaṃ nātham icchati ||

Translation

„Dieser, der Reichtümer verschenkte und unübertrefflichen Ruhm erlangte, obgleich er einst Weltenherr und Beschützer war, wünscht nun, Sugrīva zu seinem Beistand zu haben.“

Word by Word

• एषः: this person (he)
• एषः: कर्ता (Agent)
• Type: Noun
• Root: एतद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम-प्रातिपदिकम्; पुल्लिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः (कर्तरि) ; एकवचनम् — pronoun; masculine; nominative singular

• दत्त्वा: having given
• दत्त्वा: पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (तुमुन्-न); धातुः—दा; पूर्वकालिक-क्रिया (absolutive/gerund) — having given

• च: and
• च: समुच्चय (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम् (conjunction) — and

• वित्तानि: wealth, riches
• वित्तानि: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: वित्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; बहुवचनम् — neuter; accusative plural

• प्राप्य: having obtained
• प्राप्य: पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम्; धातुः—प्र+आप् (प्राप्); पूर्वकालिक-क्रिया — having obtained

• च: and
• च: समुच्चय (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम् (conjunction) — and

• अनुत्तमम्: unsurpassed, excellent
• अनुत्तमम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अनुत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम् — neuter; accusative singular; विशेषणम् (qualifier)

• यशः: fame, glory
• यशः: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: यशस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम् — neuter; accusative singular

• लोकनाथः: lord of the world
• लोकनाथः: कर्ता (Agent)
• Type: Noun
• Root: लोक + नाथ (प्रातिपदिकौ)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (लोकस्य नाथः); पुल्लिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः; एकवचनम् — genitive tatpurusha; masculine; nominative singular

• पुरा: formerly
• पुरा: कालाधिकरण (Temporal adjunct)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (adverb of time) — formerly, earlier

• भूत्वा: having become
• भूत्वा: पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम्; धातुः—भू; पूर्वकालिक-क्रिया — having become

• सुग्रीवम्: Sugriva
• सुग्रीवम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: सुग्रीव (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम् — masculine; accusative singular (proper noun)

• नाथम्: as lord/king (protector)
• नाथम्: कर्म (Object complement)
• Type: Noun
• Root: नाथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम् — masculine; accusative singular

• इच्छति: wishes, desires
• इच्छति: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: इष् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (वर्तमानकालः); परस्मैपदम्; प्रथम-पुरुषः; एकवचनम् — present indicative; 3rd person singular

Context

'Having earned supreme fame through his munificence in the past, this lord of the world now craves Sugriva's indulgence.

Characters & Entities

• Rama
• Sugriva

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes humility and appropriate dependence: even the renowned may seek rightful assistance to restore justice, without pride.

What is the narrative situation?

Hanuman presents Rama’s stature and past glory while underscoring that Rama now seeks Sugriva’s support.

Which character virtue is emphasized?

Rama’s humility and readiness for dharmic alliance; Sugriva’s implied duty to respond with goodwill.