Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

किष्किन्धाप्रवेशः—लक्ष्मणस्य कोपः, तारासान्त्वम्, सुग्रीवदर्शनम्

Lakshmana Enters Kishkindha: Anger, Tara’s Mediation, and Sugriva Encountered

द्वारस्था हरयस्तत्र महाकाया महाबलाः।बभूवुर्लक्ष्मणं दृष्ट्वा सर्वे प्राञ्जलय स्थिताः।।।।

dvārasthā harayas tatra mahākāyā mahābalāḥ |

babhūvur lakṣmaṇaṃ dṛṣṭvā sarve prāñjalayaḥ sthitāḥ ||

Am Tor standen Affen von riesiger Gestalt und großer Kraft; als sie Lakṣmaṇa erblickten, verharrten sie alle mit gefalteten Händen in ehrerbietigem Gruß.

dvārasthāḥstationed at the gate
dvārasthāḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdvāra (प्रातिपदिक) + stha (कृदन्त; √sthā स्था)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी/सप्तमी-तत्पुरुषार्थः—‘द्वारे स्थिताḥ’ (at the gate)
harayaḥmonkeys
harayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
tatrathere
tatra:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place: there)
mahākāyāḥhuge-bodied
mahākāyāḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahā (अव्यय/उपसर्गवत्) + kāya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारयः—‘महान् कायः येषाम्’
mahābalāḥvery strong
mahābalāḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahā + bala (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारयः—‘महद् बलम् येषाम्’
babhūvuḥbecame
babhūvuḥ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√bhū (भू) (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन
lakṣmaṇamLakshmana
lakṣmaṇam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootlakṣmaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Root√dṛś (दृश्) (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having seen’
sarveall
sarve:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘हरयः’ इति विशेषणम्
prāñjalayaḥwith folded palms
prāñjalayaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootprāñjali (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘अञ्जलिं प्राञ्चलयन्ति’ इत्यर्थे—hands folded
sthitāḥstood
sthitāḥ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√sthā (स्था) (धातु)
Formभूतकृदन्त (past active participle in sense), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘standing’

Righteous Lakshmana crossed the seven enclosures filled with different kinds of people and saw a great harem full of several bright gold and silver cots, excellent seats here and there with best of cushions spread.

L
Lakṣmaṇa
H
Harayaḥ (Vānara gate-guards)

FAQs

Dharma as respectful conduct: even powerful guardians uphold courtesy and proper reception (satkāra) toward a noble guest.

Lakṣmaṇa arrives at Sugrīva’s residence; the vānara gate-guards recognize him and greet him formally at the entrance.

Discipline and reverence in service—strength is shown as controlled and aligned with etiquette rather than aggression.