Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

द्वितीयः सर्गः (Sarga 2): Sugriva’s Alarm and Hanuman’s Commission

लक्षयस्व तयोर्भावं प्रहृष्टमनसौ यदि।विश्वासयन्प्रशंसाभिरिङ्गितैश्च पुनः पुनः।।ममैवाभिमुखं स्थित्वा पृच्छ त्वं हरिपुङ्गव ।प्रयोजनं प्रवेशस्य वनस्यास्य धनुर्धरौ।।

lakṣayasva tayor bhāvaṃ prahṛṣṭamanasau yadi | viśvāsayan praśaṃsābhir iṅgitaiś ca punaḥ punaḥ ||

Beobachte die Absicht jener beiden; wenn ihr Geist erfreut und offen erscheint, dann gewinne immer wieder ihr Vertrauen durch Lob und das Deuten ihrer Gesten.

लक्षयस्वobserve/notice
लक्षयस्व:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootलक्ष् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; आत्मनेपद
तयोःof the two
तयोः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/6th), द्विवचन
भावम्intention/state of mind
भावम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन
प्रहृष्टमनसौ(if they are) glad-minded
प्रहृष्टमनसौ:
कर्ता-विशेषण (Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootप्रहृष्ट + मनस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; कर्मधारय-समास (प्रहृष्टे मनसी ययोः)
यदिif
यदि:
सम्बन्ध (Condition marker)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formअव्यय; शर्त-सम्बन्ध (conditional particle: if)
विश्वासयन्inspiring confidence
विश्वासयन्:
क्रिया-विशेषण (Adverbial participle)
TypeVerb
Rootवि-श्वस् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोग; (त्वम्) विश्वासयन् = while inspiring confidence
प्रशंसाभिःwith praises
प्रशंसाभिः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootप्रशंसा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/3rd), बहुवचन
इङ्गितैःwith gestures/signs
इङ्गितैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootइङ्गित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/3rd), बहुवचन
and
:
सम्बन्ध/समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
पुनःagain
पुनः:
क्रिया-विशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; काल/आवृत्ति-वाचक क्रियाविशेषण (adverb: again)
पुनःagain (repeatedly)
पुनः:
क्रिया-विशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरुक्ति द्वारा आवृत्ति-बल (repetition for emphasis)

Beholding the two strong heroes, the monkey (Sugriva) was very much frightened. Hisheart sank.

S
Sugrīva
H
Hanumān
R
Rāma
L
Lakṣmaṇa

FAQs

Dharma in diplomacy: approach strangers respectfully, build trust, and verify intent through careful observation rather than suspicion.

Sugrīva instructs Hanumān on how to approach the two unknown bowmen (Rāma and Lakṣmaṇa) safely and intelligently.

Tactful discernment (viveka) combined with courteous speech (mādhurya).