Previous Verse
Next Verse

Shloka 44

वाली–रामसंवादः

Rama’s Justification to Vali on Rājadharma

त्वं तु धर्ममविज्ञाय केवलं रोषमास्थितः।।प्रदूषयसि मां धर्मे पितृपैतामहे स्थितम्।

tvaṃ tu dharmam avijñāya kevalaṃ roṣam āsthitaḥ | pradūṣayasi māṃ dharme pitṛpaitāmahe sthitam ||

Du aber, ohne den Dharma zu erkennen und allein dem Zorn verhaftet, suchst mich zu verunglimpfen — mich, der im Dharma steht, wie ihn Väter und Ahnen überlieferten.

त्वम्you
त्वम्:
कर्ता (agent)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-शब्दः; पुंलिङ्गे (सामान्यतः); प्रथमा-विभक्तिः (कर्तृ), एकवचनम्
तुbut, however
तु:
सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्धक (discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपातः/समुच्चय-भेदकः (contrastive particle)
धर्मम्dharma, righteousness
धर्मम्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्; द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम्
अविज्ञायnot knowing, without understanding
अविज्ञाय:
क्रियाविशेषण (prior action circumstance)
TypeIndeclinable
Rootअव-√ज्ञा (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (absolutive/gerund); पूर्वकाले क्रिया; ‘न ज्ञात्वा’ इत्यर्थः
केवलम्only, merely
केवलम्:
क्रियाविशेषण (adverbial qualifier)
TypeIndeclinable
Rootकेवल (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोगः; क्रियाविशेषणम् (adverb)
रोषम्anger
रोषम्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootरोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्; द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम्
आस्थितःhaving resorted to, having taken up
आस्थितः:
कर्तृ-विशेषण (predicate adjective of the agent)
TypeAdjective
Rootआ-√स्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्तः (past passive participle used adjectivally); पुंलिङ्गम्; प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘आस्थित’ = आश्रित/गृहीत
प्रदूषयसिyou defile, you reproach
प्रदूषयसि:
क्रिया (main verb)
TypeVerb
Rootप्र-√दूष् (धातु)
Formलट्-लकारः (present indicative); मध्यम-पुरुषः (2nd person); एकवचनम्; परस्मैपदम्
माम्me
माम्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-शब्दः; द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम्
धर्मेin dharma, in righteousness
धर्मे:
अधिकरण (locus/realm)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्; सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण), एकवचनम्
पितृपैतामहेin the ancestral (of fathers and grandfathers)
पितृपैतामहे:
अधिकरण-विशेषण (qualifier of locus)
TypeAdjective
Rootपितृ + पैतामह (प्रातिपदिक-द्वय)
Formद्वन्द्व-समासः (itaretara-dvandva): पितृ- (fathers) + पैतामह- (grandfathers); पुंलिङ्गम्; सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘पितृपैतामहे (धर्मे)’ = पितॄणां पितामहानां च परम्परागत-धर्मे
स्थितम्standing in, devoted to, established
स्थितम्:
कर्म-विशेषण (attribute of the object ‘me’)
TypeAdjective
Root√स्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्तः (past passive participle); पुंलिङ्गम्; द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘माम्’ इति कर्मणः विशेषणम्

'Seized with improper anger, you are reproaching one who is devoted to dharma, without knowing that I follow the code of conduct that has been passed on by my fathers and forefathers.'

R
Rāma
V
Vālī
D
dharma

FAQs

Anger distorts moral judgment; dharma should be assessed through knowledge and tradition (ācāra), not through reactive outrage.

Rāma directly attributes Vālī’s accusations to ignorance of dharma and to uncontrolled rage.

Steadfastness in inherited righteous conduct (pitṛ-paitāmaha-dharma) and self-restraint in moral reasoning.