Previous Verse

Shloka 8283

पम्पा

तीर-वर्णनम् / Rama’s Lament at Pampa and the Approach to Rishyamuka

पुष्पितान्पुष्पिताग्राभिर्लताभिः परिवेष्टितान्।द्रुमान्पश्येह सौमित्रे पम्पाया रुचिरान्बहून्।।।।

vātavikṣiptaviṭapān yathāsannān drumān imān |

latāḥ samanuvartante mattā iva varastriyaḥ ||

Wie der Wind die Zweige wiegt und diese Bäume einander nahe bringt, so folgen die Ranken — wie schöne Frauen, trunken, die im Schritt des Geliebten mitgehen.

puṣpitānblossoming
puṣpitān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootpuṣpita (कृदन्त, क्त from √puṣp (पुष्प्))
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Plural (बहुवचन); qualifying drumān
puṣpitāgrābhiḥwith blossoming tips
puṣpitāgrābhiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootpuṣpita (कृदन्त, क्त) + agra (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Instrumental (3rd/तृतीया), Plural (बहुवचन); तत्पुरुष: 'puṣpitāni agrāṇi yāsām' (with creepers having blossoming tips)
latābhiḥwith creepers
latābhiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootlatā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Instrumental (3rd/तृतीया), Plural (बहुवचन)
pariveṣṭitānencircled, entwined
pariveṣṭitān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootpari + √veṣṭ (वेष्ट्) (धातु)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Plural (बहुवचन); past participle (क्त) qualifying drumān
drumāntrees
drumān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdruma (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Plural (बहुवचन)
paśyasee
paśya:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√dṛś (दृश्) (धातु)
FormImperative (लोट्), 2nd Person (मध्यमपुरुष), Singular (एकवचन); parasmaipada
ihahere
iha:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
FormAvyaya; adverb (देशवाचक क्रियाविशेषण)
saumitreO Saumitri (Lakshmana)
saumitre:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootsaumitra (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative (8th/सम्बोधन), Singular (एकवचन)
pampāyāḥof Pampa
pampāyāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootpampā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन)
rucirānbeautiful
rucirān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootrucira (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Plural (बहुवचन); qualifying drumān
bahūnmany
bahūn:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootbahu (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Plural (बहुवचन); qualifying drumān

'O Saumitri look at the beauty of these numerous flowering trees on the banks of Pampa, entwining creepers with blooming tops.

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
W
wind (vāta)
T
trees (druma)
C
creepers (latā)

FAQs

Dharma is suggested through the ideal of faithful following (anugamana) and harmony: as creepers do not abandon the trees, so too should loyalty and steadfastness accompany rightful relationships.

Rāma poetically interprets the spring wind and vegetation around Pampā, using a human simile to convey the scene’s movement and intimacy.

Aesthetic sensitivity joined to moral reflection: Rāma reads ethical resonance into natural order.