Valmiki Ramayana 2.97.9 — Ayodhya Kanda, Sarga 97, Shloka 9
भरतागमनशङ्कानिवारणम् / Dispelling Suspicion about Bharata’s Arrival
Chitrakuta Encampment
मन्येऽहमागतोऽयोध्यां भरतो भ्रातृवत्सलः।मम प्राणात्प्रियतरः कुलधर्ममनुस्मरन्।।।।श्रुत्वा प्रव्राजितं मां हि जटावल्कलधारिणम्।जानक्यासहितं वीर त्वया च पुरुषर्षभ।।।।स्नेहेनाऽक्रान्तहृदय श्शोकेनाकुलितेन्द्रियः।द्रष्टुमभ्यागतो ह्येष भरतो नान्यथाऽगतः।।।।
manye 'ham āgato 'yodhyāṃ bharato bhrātṛvatsalaḥ |
mama prāṇāt priyataro kuladharmam anusmaran ||
śrutvā pravrājitaṃ māṃ hi jaṭāvalkaladhāriṇam |
jānakyāsahitaṃ vīra tvayā ca puruṣarṣabha ||
snehena ākrāntahṛdayaḥ śokenākulitaindriyaḥ |
draṣṭum abhyāgato hy eṣa bharato nānyathāgataḥ ||
O Tapferer, Bester der Männer, ich meine, Bharata—brüderlieb und mir lieber als das Leben—ist aus Ayodhyā gekommen, eingedenk des Dharma unseres Geschlechts. Als er hörte, dass ich verbannt wurde, mit verfilztem Haar und in Rindenkleidern, zusammen mit Jānakī und mit dir, o Stier unter den Männern, wurde sein Herz von Liebe überwältigt und seine Sinne vom Kummer erschüttert; darum ist er gekommen, mich zu sehen. Zu keinem anderen Zweck ist er gekommen.
O gentle Lakshmana, lordship of this earth with the sea as its garment is not difficult to obtain (for me). But I do not desire even Indrahood by unrighteous means.
FAQs
Kuladharma and brotherly duty motivate righteous action: Bharata’s journey is framed as devotion and grief-driven concern, not political ambition.
Rāma interprets Bharata’s approach as an affectionate visit after learning of Rāma’s exile with Sītā and Lakṣmaṇa.
Bharata’s fraternal loyalty and dharmic disposition—he acts from love and adherence to lineage duty.
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.