Valmiki Ramayana 2.81.12 — Ayodhya Kanda, Sarga 81, Shloka 12

एकाशीति तमः सर्गः

Bharata’s Grief, Courtly Summons, and the Assembly Hall

Devanagari script

ब्राह्मणान् क्षत्रियान्वैश्यनमात्यान्गणवल्लभान्।क्षिप्रमानयताऽव्यग्राः कृत्यमात्ययिकं हि नः।।।।

Transliteration

brāhmaṇān kṣatriyān vaiśyān amātyān gaṇavallabhān | kṣipram ānayata avyagrāḥ kṛtyam ātyayikaṃ hi naḥ ||

Translation

„Bringt unverzüglich — ohne Unruhe — Brahmanen, Kshatriyas und Vaishyas, die Minister und die geschätzten Heerführer; denn eine dringliche Pflicht erwartet uns.“

Word by Word

• ब्राह्मणान्: brahmins
• ब्राह्मणान्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), बहुवचनम्

• क्षत्रियान्: kshatriyas
• क्षत्रियान्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: क्षत्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

• वैश्यान्: vaisyas
• वैश्यान्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: वैश्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

• अमात्यान्: ministers
• अमात्यान्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: अमात्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

• गण-वल्लभान्: leaders dear to the troops (commanders)
• गण-वल्लभान्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: गण (प्रातिपदिक) + वल्लभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘गणस्य वल्लभाः’ इति षष्ठी-तत्पुरुषः

• क्षिप्रम्: quickly, at once
• क्षिप्रम्: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: क्षिप्र (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्ययम् (adverb)

• आनयत: bring (you all)
• आनयत: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: नी (धातु) उपसर्गः आ-
• Form: लोट्-लकारः (Imperative), मध्यम-पुरुषः (2nd person), बहुवचनम्; परस्मैपदम्

• अव्यग्राः: unagitated, attentive
• अव्यग्राः: सम्बोधन (Sambodhana/Vocative-function)
• Type: Adjective
• Root: अव्यग्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; संबोधनार्थे आज्ञायाम् (addressing the messengers)

• कृत्यम्: task, duty
• कृत्यम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: कृत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः (Nom/Acc), एकवचनम्; अत्र कर्मार्थे (object-complement)

• आत्ययिकम्: urgent, pressing
• आत्ययिकम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: आत्ययिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् कृत्यम्

• हि: indeed, for
• हि: सम्बन्ध (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात-अव्ययम् (particle; emphasis/causal)

• नः: of us, our
• नः: सम्प्रदान/सम्बन्ध (Possessor)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), बहुवचनम्; सर्वनाम

Context

Fetch quietly brahmins, kshatriyas, vaisyas, ministers and army commanders at once. A matter of great urgency awaits us.

Characters & Entities

• Vasiṣṭha
• brāhmaṇa
• kṣatriya
• vaiśya
• amātya

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is crisis-discipline: urgent action must be taken with steadiness (avyagratā), and society’s pillars are gathered to deliberate and act rightly.

What is the narrative situation?

Vasiṣṭha orders messengers to summon key social and political stakeholders for an urgent matter.

Which character virtue is emphasized?

Calm urgency—swift execution guided by self-control and respect for proper counsel.